🧲 K₃[Fe(CN)₆] — Magnit tahlili
Fe³⁺ (LS, d⁵, t₂g⁵) • S=1/2 • Paramagnit • μeff ≈ 2.3 μB • Rombik EPR
Magnit tahlili — to'liq profil
Qizil qon tuzining magnit xususiyatlari va spektroskopiyasi
K₃[Fe(CN)₆] past spinli (LS) Fe³⁺ kompleksidir. Kuchli maydon ligandlari (CN⁻) tufayli t₂g⁵ konfiguratsiyaga ega, ya'ni S = 1/2 (bitta toq elektron). Spin-only nazariyasi bo'yicha μso = 1.73 μB bo'lishi kerak, ammo eksperimental μeff ≈ 2.3 μB. Bu farq spin-orbital coupling va Yahn-Teller effekti tufayli yuzaga keladi — orbital momentning ham hissasi bor.
S = 1/2
LS, t₂g⁵
Paramagnit
μ = 2.3 μB
298 K da
> spin-only
θ ≈ −5 K
Curie-Weiss
Kuchsiz antiferro
g: 2.76, 2.20, 2.00
EPR
Rombik simmetriya
📚 Magnit xususiyatlarning nazariy asoslari
1. Magnit momentning tarkibi
Umumiy magnit moment ikki qismdan iborat:
μeff = g · √[S(S+1)] · μB (spin hissa)
+ L·S coupling (orbital hissa)
K₃[Fe(CN)₆] uchun orbital degeneratsiya (t₂g⁵) mavjud — shuning uchun orbital moment to'liq so'nmasdan, μeff ni oshiradi.
2. Curie va Curie-Weiss qonunlari
Ideal paramagnet: χ = C/T (Curie)
Real tizimlar: χ = C/(T − θ) (Curie-Weiss)
θ > 0 → ferromagnit o'zaro ta'sir
θ < 0 → antiferromagnit o'zaro ta'sir
K₃[Fe(CN)₆]: θ ≈ −5 K — qo'shni molekulalar orqali kuchsiz AF o'zaro ta'sir.
3. Kotani nazariyasi (t₂g⁵ uchun)
Kotani (1956) t₂gⁿ konfiguratsiyalar uchun μeff(T) ni aniq hisobladi. t₂g⁵ uchun (LS Fe³⁺):
μeff(T) = f(kT/λ)
T → ∞: μeff → 1.73 μB
T → 0: μeff → 2.1 μB (A'₁/₂ ground state)
298 K da kutilayotgan qiymat: ~2.3 μB — eksperimental bilan mos keladi.
🧮 Spin-only magnit momenti
Formula:
μso = √[n(n+2)] μB
Hisoblash
√(1·3)
Natija
1.732 μB
📋 n bo'yicha qiymatlar:
⚠️ K₃[Fe(CN)₆] uchun ogohlantirish:
K₃[Fe(CN)₆] da n=1 (t₂g⁵, S=1/2), spin-only μso = 1.73 μB. Ammo eksperimental μeff ≈ 2.3 μB — sababi spin-orbital coupling (λ ≠ 0) va past simmetriya. Orbital momentning hissasi hisobga olinishi kerak!
📈 Curie-Weiss qonuni — interaktiv fit
Qonun:
χ = C / (T − θ)
μeff = √(8C) = 2.45 μB
χ vs T
1/χ vs T (chiziqli)
x-o'qi bilan kesishish → T = θ
💡 K₃[Fe(CN)₆] uchun:
θ ≈ −5 K (kuchsiz antiferromagnit o'zaro ta'sir — spinlar qo'shni molekulalar orqali antiparallel joylashishga moyil). μeff ≈ 2.3 μB (spin-only qiymatdan yuqori).
🌊 Brillouin funksiyasi — M(B/T)
Magnitlanish (paramagnetizm uchun):
M/Msat = BJ(x)
x = gμBB / kBT
x = 4.48 × 10⁻³ → BJ(x) = 0.0045
M/Msat vs B/T
🧪 Evans usuli — NMR orqali μeff
Evans formulasi:
μeff = 0.061 × √[(Δf × T) / (c × f₀)]
Hisoblangan μeff:
3.45 μB
K₃[Fe(CN)₆] uchun kutilayotgan qiymat: ~2.3 μB
💡 Usulning afzalligi:
SQUID magnitometri kerak emas — oddiy NMR spektrometr bilan μeff ni aniqlash mumkin. Paramagnit modda eritmadagi TMS signalini siljitadi. Δf = νparamagnit − νdiamagnit.
📡 EPR spektr simulyatori (X-band, 9.5 GHz)
hν = gμBB → B = hν/(gμB)
2.76
B = 2459 G
2.20
B = 3085 G
2.00
B = 3394 G
💡 K₃[Fe(CN)₆] EPR xulosasi:
g₁ ≠ g₂ ≠ g₃ — rombik simmetriya. Bu t₂g orbitallarining degeneratsiyasi Yahn-Teller effekti tufayli buzilganini ko'rsatadi. g-qiymatlarning 2.00 dan farqi — kuchli spin-orbital o'zaro ta'sir.
📋 Fe³⁺ komplekslarining magnit xususiyatlari
| Birikma | Holat | S | n | μso | μeff | θ (K) | Xulosa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| K₃[Fe(CN)₆] | Fe³⁺ (LS, t₂g⁵) | 1/2 | 1 | 1.73 | 2.3 | −5 | Spin-orbital hissa |
| K₄[Fe(CN)₆] | Fe²⁺ (LS, t₂g⁶) | 0 | 0 | 0 | 0 | — | Diamagnit |
| [Fe(H₂O)₆]³⁺ | Fe³⁺ (HS, t₂g³eg²) | 5/2 | 5 | 5.92 | 5.9 | — | Ideal spin-only (⁶A₁g) |
| [FeF₆]³⁻ | Fe³⁺ (HS, t₂g³eg²) | 5/2 | 5 | 5.92 | 5.9 | kuchsiz − | Past maydon ligandi |
| [Fe(acac)₃] | Fe³⁺ (HS) | 5/2 | 5 | 5.92 | 5.95 | — | Klassik HS |
* Barcha μ qiymatlari μB da. K₃[Fe(CN)₆] diqqatga sazovor — μeff > μso, ya'ni orbital momentning hissasi bor.
🔬 Eksperimental usullar
⚖️ Gouy usuli
Namunani tortish kuchi maydonidagi o'zgarish orqali o'lchash. Δm = χ · (H² − H₀²) · A / (2g)
- ✓ Arzon, klassik
- ✗ Ko'p namuna kerak (~100 mg)
- ✗ Sezgirligi past
🎯 Faraday usuli
Gradientli maydonda namunaning kuchi o'lchanadi. F = χ · m · H · (dH/dz)
- ✓ Kamroq namuna (1-10 mg)
- ✓ Yuqori aniqlik
- ✗ Murakkab apparat
🌡️ SQUID magnitometr
Superconducting Quantum Interference Device — eng zamonaviy va sezgir. 10⁻⁸ emu gacha sezgirlik, 1.8-400 K haroratda.
- ✓ Eng sezgir
- ✓ χ(T), M(H), ZFC/FC
- ✗ Juda qimmat
🧲 Evans usuli (NMR)
NMR spektrometr orqali. Eritma ichidagi TMS signalining siljishi o'lchanadi. μeff = 0.061·√(Δf·T / c·f₀)
- ✓ Oddiy NMR yetarli
- ✓ Tez va oson
- ✗ Faqat eritmalarda
✅ Asosiy xulosalar
- K₃[Fe(CN)₆] — paramagnit, past spinli (LS, t₂g⁵, S=1/2)
- Spin-only μso = 1.73 μB, eksperimental μeff ≈ 2.3 μB
- Farq spin-orbital coupling (λ ≠ 0) va Kotani effekti tufayli
- Curie-Weiss θ ≈ −5 K — kuchsiz antiferromagnit o'zaro ta'sir
- EPR: rombik simmetriya (g₁=2.76, g₂=2.20, g₃=2.00) — Yahn-Teller buzilishi
- Evans usuli NMR orqali μeff ni tez va arzon aniqlash imkonini beradi
- K₄[Fe(CN)₆] (Fe²⁺, t₂g⁶) — diamagnit (μ = 0), magnit tahlil uchun ideal kontrol namunadir