🧲 K₃[Fe(CN)₆] — Magnit tahlili

Fe³⁺ (LS, d⁵, t₂g⁵) • S=1/2 • Paramagnit • μeff ≈ 2.3 μB • Rombik EPR

K₃[Fe(CN)₆]

Magnit tahlili — to'liq profil

Qizil qon tuzining magnit xususiyatlari va spektroskopiyasi

K₃[Fe(CN)₆] past spinli (LS) Fe³⁺ kompleksidir. Kuchli maydon ligandlari (CN⁻) tufayli t₂g⁵ konfiguratsiyaga ega, ya'ni S = 1/2 (bitta toq elektron). Spin-only nazariyasi bo'yicha μso = 1.73 μB bo'lishi kerak, ammo eksperimental μeff ≈ 2.3 μB. Bu farq spin-orbital coupling va Yahn-Teller effekti tufayli yuzaga keladi — orbital momentning ham hissasi bor.

S = 1/2

LS, t₂g⁵

Paramagnit

μ = 2.3 μB

298 K da

> spin-only

θ ≈ −5 K

Curie-Weiss

Kuchsiz antiferro

g: 2.76, 2.20, 2.00

EPR

Rombik simmetriya

📚 Magnit xususiyatlarning nazariy asoslari

1. Magnit momentning tarkibi

Umumiy magnit moment ikki qismdan iborat:

μeff = g · √[S(S+1)] · μB   (spin hissa)

+ L·S coupling (orbital hissa)

K₃[Fe(CN)₆] uchun orbital degeneratsiya (t₂g⁵) mavjud — shuning uchun orbital moment to'liq so'nmasdan, μeff ni oshiradi.

2. Curie va Curie-Weiss qonunlari

Ideal paramagnet: χ = C/T  (Curie)
Real tizimlar: χ = C/(T − θ)  (Curie-Weiss)
θ > 0 → ferromagnit o'zaro ta'sir
θ < 0 → antiferromagnit o'zaro ta'sir
K₃[Fe(CN)₆]: θ ≈ −5 K — qo'shni molekulalar orqali kuchsiz AF o'zaro ta'sir.

3. Kotani nazariyasi (t₂g⁵ uchun)

Kotani (1956) t₂gⁿ konfiguratsiyalar uchun μeff(T) ni aniq hisobladi. t₂g⁵ uchun (LS Fe³⁺):

μeff(T) = f(kT/λ)

T → ∞: μeff → 1.73 μB

T → 0: μeff → 2.1 μB (A'₁/₂ ground state)

298 K da kutilayotgan qiymat: ~2.3 μB — eksperimental bilan mos keladi.

🧮 Spin-only magnit momenti

Formula:

μso = √[n(n+2)] μB

1234567

Hisoblash

√(1·3)

Natija

1.732 μB

📋 n bo'yicha qiymatlar:

n=1
1.73
n=2
2.83
n=3
3.87
n=4
4.90
n=5
5.92
n=6
6.93
n=7
7.94

⚠️ K₃[Fe(CN)₆] uchun ogohlantirish:

K₃[Fe(CN)₆] da n=1 (t₂g⁵, S=1/2), spin-only μso = 1.73 μB. Ammo eksperimental μeff ≈ 2.3 μB — sababi spin-orbital coupling (λ ≠ 0) va past simmetriya. Orbital momentning hissasi hisobga olinishi kerak!

📈 Curie-Weiss qonuni — interaktiv fit

Qonun:

χ = C / (T − θ)

μeff = √(8C) = 2.45 μB

Antiferro (−)Ideal (0)Ferro (+)
χ vs T
T (K)χ (emu/mol)0300
1/χ vs T (chiziqli)
T (K)1/χ

x-o'qi bilan kesishish → T = θ

💡 K₃[Fe(CN)₆] uchun:

θ ≈ −5 K (kuchsiz antiferromagnit o'zaro ta'sir — spinlar qo'shni molekulalar orqali antiparallel joylashishga moyil). μeff ≈ 2.3 μB (spin-only qiymatdan yuqori).

🌊 Brillouin funksiyasi — M(B/T)

Magnitlanish (paramagnetizm uchun):

M/Msat = BJ(x)

x = gμBB / kBT

Magnitlanish darajasi0.4%

x = 4.48 × 10⁻³ → BJ(x) = 0.0045

M/Msat vs B/T
B/T (T/K)M/Msat021

🧪 Evans usuli — NMR orqali μeff

Evans formulasi:

μeff = 0.061 × √[(Δf × T) / (c × f₀)]

Hisoblangan μeff:

3.45 μB

K₃[Fe(CN)₆] uchun kutilayotgan qiymat: ~2.3 μB

💡 Usulning afzalligi:

SQUID magnitometri kerak emas — oddiy NMR spektrometr bilan μeff ni aniqlash mumkin. Paramagnit modda eritmadagi TMS signalini siljitadi. Δf = νparamagnit − νdiamagnit.

📡 EPR spektr simulyatori (X-band, 9.5 GHz)

hν = gμBB → B = hν/(gμB)

2.76

B = 2459 G

2.20

B = 3085 G

2.00

B = 3394 G

B (Gauss)10005000

💡 K₃[Fe(CN)₆] EPR xulosasi:

g₁ ≠ g₂ ≠ g₃rombik simmetriya. Bu t₂g orbitallarining degeneratsiyasi Yahn-Teller effekti tufayli buzilganini ko'rsatadi. g-qiymatlarning 2.00 dan farqi — kuchli spin-orbital o'zaro ta'sir.

📋 Fe³⁺ komplekslarining magnit xususiyatlari

BirikmaHolatSnμsoμeffθ (K)Xulosa
K₃[Fe(CN)₆]Fe³⁺ (LS, t₂g⁵)1/211.732.3−5Spin-orbital hissa
K₄[Fe(CN)₆]Fe²⁺ (LS, t₂g⁶)0000Diamagnit
[Fe(H₂O)₆]³⁺Fe³⁺ (HS, t₂g³eg²)5/255.925.9Ideal spin-only (⁶A₁g)
[FeF₆]³⁻Fe³⁺ (HS, t₂g³eg²)5/255.925.9kuchsiz −Past maydon ligandi
[Fe(acac)₃]Fe³⁺ (HS)5/255.925.95Klassik HS

* Barcha μ qiymatlari μB da. K₃[Fe(CN)₆] diqqatga sazovor — μeff > μso, ya'ni orbital momentning hissasi bor.

🔬 Eksperimental usullar

⚖️ Gouy usuli

Namunani tortish kuchi maydonidagi o'zgarish orqali o'lchash. Δm = χ · (H² − H₀²) · A / (2g)

  • ✓ Arzon, klassik
  • ✗ Ko'p namuna kerak (~100 mg)
  • ✗ Sezgirligi past

🎯 Faraday usuli

Gradientli maydonda namunaning kuchi o'lchanadi. F = χ · m · H · (dH/dz)

  • ✓ Kamroq namuna (1-10 mg)
  • ✓ Yuqori aniqlik
  • ✗ Murakkab apparat

🌡️ SQUID magnitometr

Superconducting Quantum Interference Device — eng zamonaviy va sezgir. 10⁻⁸ emu gacha sezgirlik, 1.8-400 K haroratda.

  • ✓ Eng sezgir
  • ✓ χ(T), M(H), ZFC/FC
  • ✗ Juda qimmat

🧲 Evans usuli (NMR)

NMR spektrometr orqali. Eritma ichidagi TMS signalining siljishi o'lchanadi. μeff = 0.061·√(Δf·T / c·f₀)

  • ✓ Oddiy NMR yetarli
  • ✓ Tez va oson
  • ✗ Faqat eritmalarda

✅ Asosiy xulosalar

  1. K₃[Fe(CN)₆] — paramagnit, past spinli (LS, t₂g⁵, S=1/2)
  2. Spin-only μso = 1.73 μB, eksperimental μeff2.3 μB
  3. Farq spin-orbital coupling (λ ≠ 0) va Kotani effekti tufayli
  4. Curie-Weiss θ ≈ −5 K — kuchsiz antiferromagnit o'zaro ta'sir
  5. EPR: rombik simmetriya (g₁=2.76, g₂=2.20, g₃=2.00) — Yahn-Teller buzilishi
  6. Evans usuli NMR orqali μeff ni tez va arzon aniqlash imkonini beradi
  7. K₄[Fe(CN)₆] (Fe²⁺, t₂g⁶) — diamagnit (μ = 0), magnit tahlil uchun ideal kontrol namunadir