Co³⁺
NH₃
Oₕ
d⁶
d²sp³
t₂g⁶
Werner 1893
Nobel 1913
koordinatsion
🧪Formula
[Co(NH₃)₆]Cl₃
⚖️M massa
267.48 g/mol
💎Geometriya
Oktaedrik (Oₕ)
🎨Rangi
Sariq-jigarrang
🧲Magnit
Diamagnit
📋
Asosiy ma'lumotlar
CAS raqami
14695-95-5
Zichlik
1.71 g/cm³
Sistema
Monoklinik
Fazoviy guruh
P2₁/c
Eruvchanlik (H₂O)
Yaxshi eriydi
Eruvchanlik (EtOH)
Kam eriydi
Barqarorlik
Juda barqaror (inert)
Rangi
Sariq-jigarrang kristall
💎 Ichki va tashqi sfera
🔒 Ichki sfera [Co(NH₃)₆]³⁺
- • Co³⁺ — markaziy ion (3d⁶)
- • 6 × NH₃ — ammiak ligandlari
- • 6 × N — donor atomlari
- • Zaryad: +3 + 0 = +3
- • Koordinatsion son: 6 (oktaedrik)
- • Bog'lanish: Co−N = 1.96 Å
🔓 Tashqi sfera 3Cl⁻
- • 3 × Cl⁻ — counter-ionlar
- • Ion bog'lar bilan bog'langan
- • Suvda darhol dissotsilanadi
- • 4 ion: [Co(NH₃)₆]³⁺ + 3Cl⁻
- • AgNO₃: 3 mol AgCl cho'kadi (darhol)
- • Elektr o'tkazuvchanlik: 4-ionli elektrolit
🏆
Koordinatsion kimyoning tug'ilishi
1893 yil — Alfred Werner inqilobi
[Co(NH₃)₆]Cl₃ — bu koordinatsion kimyoning eng muhim klassik birikmalaridan biri. 1893 yilda 27 yoshli Alfred Werner aynan shu birikma va uning hosilalari asosida o'zining koordinatsion nazariyasini yaratdi. Bu kashfiyot uchun u 1913 yilda Nobel mukofotini oldi — noorganik kimyoda birinchi Nobel!
1893
Koordinatsion nazariya
1913
Nobel mukofoti
130+
yillik ta'sir
✅ Asosiy xulosalar
💎 Oktaedrik geometriya: Oₕ simmetriya, 6 ta ekvivalent Co−N bog'
⚛️ 18 elektron (d⁶): t₂g⁶ eg⁰ — quyi spinli, diamagnit
🔗 σ-donatsiya: NH₃ → Co³⁺ (NH₃ kuchli σ-donor)
🎨 Rang: sariq-jigarrang (λmax ≈ 475 nm, d-d o'tish)
🧲 Diamagnit: barcha elektronlar juftlashgan (μ = 0 BM)
🏆 Werner klassikasi: koordinatsion kimyo asoschisi (Nobel 1913)