🧪Kompleks birikmalar bazasi

24 ta birikma • IUPAC • Xususiyatlar • Qo'llanilish • Tarixiy ahamiyat

← Ilmiy bo'lim
Geometriya:
Metall:
Qo'llanilish:

24 ta birikma topildi

[Co(NH3)6]Cl3

Geksaamminkobalt(III) xlorid

Luteo-kobalt

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:Oₕ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Werner nazariyasining asosiy isboti

klassikwernerinertoktaedrik+1
M = 267.48 g/molBatafsil →

[Co(NH3)5Cl]Cl2

Pentaamminklorokobalt(III) xlorid

Purpureo-kobalt

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:C₄ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Ichki/tashqi sfera farqini ko'rsatish

klassikwernerinertoktaedrik+2
M = 250.44 g/molBatafsil →

[Co(NH3)4Cl2]Cl

Tetraammindiklorokobalt(III) xlorid

Praseo/Violeo-kobalt

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:D₄ₕ / C₂ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Cis-trans izomeriyani o'rganish

klassikwernersis-transoktaedrik+2
M = 233.4 g/molBatafsil →

[Co(en)3]Cl3

Tris(etilendiamin)kobalt(III) xlorid

Tris-en kobalt

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:D₃
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Xelat effektini ko'rsatish (log β >> monodentat)

xelatwerneroktaedrikCo+1
M = 345.52 g/molBatafsil →

[Co(en)2Cl2]Cl

Bis(etilendiamin)dixlorokobalt(III) xlorid

Bis-en dixloro kobalt

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:C₂ / D₂ₕ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Xelat + sis-trans izomeriya kombinatsiyasi

xelatsis-transoktaedrikCo+1
M = 288.47 g/molBatafsil →

[Ca(EDTA)]2-

Kalsiy etilendiamintetraasetat

Ca-EDTA kompleksi

Metall
Ca
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁰
Geometriya:Oktaedrik (buzilgan)
Gibridlanish:sp³d²
Simmetriya:C₁
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Tibbiy detoksikatsiya (og'ir metall zaharlanishi)

xelattibbiygeksadentatCa+1
M = 372.31 g/molBatafsil →

[Co(NH3)5NO2]Cl2

Pentaamminnitrokobalt(III) xlorid

Nitrokobalt (sariq)

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:C₄ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Linkage izomeriya klassikasi (N-bog'langan)

linkageklassikoktaedrikCo+1
M = 278.44 g/molBatafsil →

[Co(NH3)5ONO]Cl2

Pentaamminnitritokobalt(III) xlorid

Nitritokobalt (qizil)

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:C₄ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Linkage izomeriya klassikasi (O-bog'langan)

linkageklassikoktaedrikCo+1
M = 278.44 g/molBatafsil →

cis-[Pt(NH3)2Cl2]

cis-Diammindixloroplatina(II)

Sisplatin (saraton dori)

Metall
Pt
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁸
Geometriya:Kvadrat-tekis
Gibridlanish:dsp²
Simmetriya:C₂ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Saraton kasalligiga qarshi dori (1978 FDA)

sisplatinfarmatsevtiksis-transkvadrat-tekis+2
M = 300.05 g/molBatafsil →

trans-[Pt(NH3)2Cl2]

trans-Diammindixloroplatina(II)

Transplatin (faol emas)

Metall
Pt
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁸
Geometriya:Kvadrat-tekis
Gibridlanish:dsp²
Simmetriya:D₂ₕ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Sisplatin bilan taqqoslash (struktur-faoliyat)

sis-transkvadrat-tekisPtnazorat
M = 300.05 g/molBatafsil →

[Fe(CO)5]

Pentakarboniltemir(0)

Temir pentakarbonil

Metall
Fe
Oksidlanish:0
Elektron:d⁸
Geometriya:Trigonal bipiramida
Gibridlanish:dsp³
Simmetriya:D₃ₕ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Organometallik sintez, Fe nanopartikullari

karbonilorganometallik18-elektronFe+1
M = 195.9 g/molBatafsil →

[Ni(CO)4]

Tetrakarbonilnikel(0)

Nikel tetrakarbonil

Metall
Ni
Oksidlanish:0
Elektron:d¹⁰
Geometriya:Tetraedrik
Gibridlanish:sp³
Simmetriya:Tₔ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Mond jarayoni (Ni tozalash), juda zaharli

karbonilorganometallik18-elektrontetraedrik+2
M = 170.73 g/molBatafsil →

K4[Fe(CN)6]

Kaliy geksatsianoferrat(II)

Sariq qon tuzi

Metall
Fe
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:Oₕ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Prussian Blue sintezi, Fe³⁺ aniqlash

tsianoklassikoktaedrikFe+1
M = 368.35 g/molBatafsil →

K3[Fe(CN)6]

Kaliy geksatsianoferrat(III)

Qizil qon tuzi

Metall
Fe
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁵
Geometriya:Oktaedrik
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:Oₕ
Magnit:Paramagnit (1 e⁻)

💡 Qo'llanilishi:

Kuchli oksidlovchi, analitik kimyo

tsianoklassikoktaedrikFe+1
M = 329.24 g/molBatafsil →

[Fe(C5H5)2]

Bis(η⁵-siklopentadienil)temir(II)

Ferrosen

Metall
Fe
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁶
Geometriya:Sendvich
Gibridlanish:
Simmetriya:D₅ₕ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Organometallik kimyo klassikasi, kataliz

organometalliksendvich18-elektronFe+1
M = 186.04 g/molBatafsil →

[Fe(Por)(His)(O2)]

Oksigemoglobin (Fe²⁺ porfirin)

Gemoglobin (qon pigmenti)

Metall
Fe
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik (buzilgan)
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:C₄ᵥ
Magnit:Diamagnit (oksi) / Paramagnit (deoksi)

💡 Qo'llanilishi:

O₂ transporti (qon)

biologikporfirinoktaedrikFe+1
M = 64500 g/molBatafsil →

[Mg(Chl)]

Magniy xlorofill-a

Xlorofill (fotosintez pigmenti)

Metall
Mg
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁰
Geometriya:Kvadrat-piramidal
Gibridlanish:sp²d
Simmetriya:Cₛ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Fotosintez — yorug'lik energiyasini yutish

biologikporfirinMgfotosintez
M = 893.5 g/molBatafsil →

[Co(Corr)(DMB)(R)]

Kobalamin (Vitamin B₁₂)

Vitamin B₁₂

Metall
Co
Oksidlanish:+3
Elektron:d⁶
Geometriya:Oktaedrik (buzilgan)
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:C₁
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Metabolizm, qon hosil bo'lishi, DNK sintezi

biologikkorinoktaedrikCo+2
M = 1355.4 g/molBatafsil →

K[PtCl3(C2H4)]

Kaliy trixloro(etilen)platinat(II)

Zeise tuzi

Metall
Pt
Oksidlanish:+2
Elektron:d⁸
Geometriya:Kvadrat-tekis
Gibridlanish:dsp²
Simmetriya:C₂ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Birinchi organometallik birikma (1827)

organometallikkvadrat-tekisPttarixiy+1
M = 368.6 g/molBatafsil →

trans-[IrCl(CO)(PPh3)2]

Karbonilxlorobis(trifenilfosfin)iridiy(I)

Vaska kompleksi

Metall
Ir
Oksidlanish:+1
Elektron:d⁸
Geometriya:Kvadrat-tekis
Gibridlanish:dsp²
Simmetriya:C₂ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Oksidativ birikish modeli (O₂, H₂ biriktirish)

organometallikkvadrat-tekisIrkataliz+1
M = 779.3 g/molBatafsil →

[RhCl(PPh3)3]

Xlorotris(trifenilfosfin)rodiy(I)

Wilkinson katalizatori

Metall
Rh
Oksidlanish:+1
Elektron:d⁸
Geometriya:Kvadrat-tekis
Gibridlanish:dsp²
Simmetriya:C₂ᵥ
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Alkenlarni gomogen gidrogenlash

organometallikkvadrat-tekisRhkataliz+1
M = 925.2 g/molBatafsil →

Fe4[Fe(CN)6]3

Temir(III) geksatsianoferrat(II)

Prussian Blue (Berlin ko'ki)

Metall
Fe
Oksidlanish:+2/+3
Elektron:d⁶/d⁵
Geometriya:Kubik panjara
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:Oₕ (lokal)
Magnit:Ferrimagnit

💡 Qo'llanilishi:

Pigment, tibbiy (Cs/Tl detoksikatsiya), elektroxromizm

klassikoktaedrikFepigment+2
M = 859.2 g/molBatafsil →

[(NH3)5Ru(pyz)Ru(NH3)5]5+

Bis(pentaamminruteniy)pirazin kompleks ioni

Creutz-Taube ioni

Metall
Ru
Oksidlanish:+2.5 / +2.5
Elektron:d⁵·⁵ × 2
Geometriya:Ikki oktaedr (ko'prikli)
Gibridlanish:d²sp³
Simmetriya:D₂ₕ
Magnit:Paramagnit (1 e⁻)

💡 Qo'llanilishi:

Mixed-valence klassikasi, elektron uzatish modeli

klassikoktaedrikRumixed-valence+1
M = 654.5 g/molBatafsil →

[K(18-crown-6)]+

Kaliy-18-kraun-6 kompleksi

Kraun-efir K⁺ kompleksi

Metall
K
Oksidlanish:+1
Elektron:d⁰
Geometriya:Psevdooktaedrik
Gibridlanish:
Simmetriya:D₃d
Magnit:Diamagnit

💡 Qo'llanilishi:

Ion tashish, fazalararo kataliz, supramolekulyar

supramolekulyarkraun-efirKmakrosiklik+1
M = 309.4 g/molBatafsil →
🧪
24
Jami birikmalar
🏆
5
Nobel mukofoti
🧬
3
Biologik
⚗️
2
Katalizatorlar