Fe²⁺
Por
His
O₂
d⁶
Hemoglobin
O₂ transport
Perutz 1962
kooperativ
🫁 Hayot uchun zarur🏆 Nobel 1962🧬 Biologik kompleks🔄 Kooperativ bog'lanish
[Fe(Por)(His)(O₂)]
Oksigemoglobin • Hemoglobin faol markazi • Oxygenated hemoglobin
🧪Formula
[Fe(Por)(His)(O₂)]
⚖️Oqsil massasi
~64,500 Da
💎Geometriya
Oktaedrik (buzilgan)
🎨Rangi
Qizil (arterial)
⚛️Elektronlar
d⁶ (Fe²⁺)
📋
Asosiy ma'lumotlar — Gemoglobin
Oqsil nomi
Gemoglobin (Hb)
Subbirlar
α₂β₂ (tetramer)
Har bir subbir
~16 kDa
Gem guruhlar
4 ta (har subbirda)
Koordinatsion son
6 (Fe²⁺ uchun)
Ligandlar
4N(Por) + 1N(His) + 1O₂
O₂ affinligi
P₅₀ ≈ 26 mmHg
Hill koeffitsienti
n ≈ 2.8-3.0
🎯 Gemoglobin faol markazi
🔬 Gem guruhi (porfirin)
- • Fe²⁺ — markaziy ion (d⁶)
- • Porfirin (Por) — tetradentat ligand (4 ta N)
- • Protoporfirin IX — o'ziga xos halqa
- • Koordinatsion son: 4 (porfirin) + 1 (His) + 1 (O₂) = 6
🧬 Oqsil muhiti
- • Proksimal His (F8) — Fe ga bog'langan (5-pozitsiya)
- • Distal His (E7) — O₂ bilan H-bog' hosil qiladi
- • Oksigenatsiya: Fe²⁺ + O₂ → Fe²⁺−O₂
- • O₂ transport: o'pkadan to'qimalarga
✅ Asosiy xulosalar
🫁 O₂ transport: Gemoglobin o'pkadan to'qimalarga kislorod tashiydi
⚛️ Fe²⁺ (d⁶): Oksigenatsiyada Fe²⁺ saqlanadi (Fe³⁺ emas!)
🔄 Kooperativ bog'lanish: Birinchi O₂ bog'langach, keyingilari osonroq (Hill n ≈ 2.8)
🎨 Rang o'zgarishi: Oxy (qizil) ↔ Deoxy (ko'k-qizil)
🧬 T- va R-holatlar: Deoxy (T, tense) ↔ Oxy (R, relaxed)
🏆 Nobel 1962: Perutz va Kendrew — oqsil strukturasi