Fe²⁺
d⁶
18 e⁻
η⁵
D₅ₕ
C₅H₅⁻
sendvich
Nobel 1973
aromatik
🧪Formula
[Fe(η⁵-C₅H₅)₂]
⚖️M massa
186.04 g/mol
🥪Geometriya
Sendvich (D₅ₕ)
🎨Rangi
To'q sariq
⚛️Elektronlar
18 e⁻ (qoida)
📋
Asosiy ma'lumotlar
CAS raqami
102-54-5
Zichlik
1.497 g/cm³
Suyuqlanish harorati
172.5°C
Qaynash harorati
249°C
Eruvchanlik (H₂O)
Erimaydi
Eruvchanlik (organik)
Yaxshi (benzol, efir)
Simmetriya
D₅ₕ (ekliptik)
Rangi
To'q sariq kristall
🥪 Sendvich strukturasi — inqilobiy kashfiyot
🎯 Nima uchun "sendvich"?
- • Fe²⁺ — markaziy ion (ikki "non" orasida)
- • 2 × C₅H₅⁻ — siklopentadienil halqalar
- • η⁵-bog'lanish: barcha 5 ta C atomi Fe bilan bog'langan
- • Parallel halqalar: 3.32 Å masofada
- • Aromatik: har bir halqa 6π elektron
⚛️ Elektron tuzilishi
- • Fe²⁺: d⁶ konfiguratsiya (6 ta elektron)
- • 2 × C₅H₅⁻: har biri 6π elektron beradi
- • Jami: 6 + 2×6 = 18 elektron
- • 18 elektron qoidasi bajarildi ✓
- • Diamagnit: barcha elektronlar juftlashgan
✅ Asosiy xulosalar
🥪 Sendvich strukturasi: Fe²⁺ ikkita parallel C₅H₅⁻ halqa orasida
⚛️ 18 elektron: Fe²⁺ (d⁶) + 2×C₅H₅⁻ (6π) = 18 → juda barqaror
🔗 η⁵-bog'lanish: barcha 5 ta C atomi Fe bilan bog'langan
🌀 Aromatik: har bir C₅H₅⁻ halqa 6π elektron (Hückel qoidasi)
🏆 Nobel 1973: Fischer va Wilkinson organometallik kimyo uchun
🔬 Spektroskopiya: ¹H NMR da bitta cho'qqi (δ = 4.15 ppm) — barcha 10 ta H ekvivalent