← Birikmalar bazasi

K₃[Fe(CN)₆]

kaliy geksasiyanoferrat(III) • "Qizil qon tuzi"

📋 Asosiy ma'lumotlar

📝
IUPAC nomi
kaliy geksasiyanoferrat(III)
🏷️
Tarixiy nomi
Qizil qon tuzi
⚖️
Molekulyar massa
329.24 g/mol
Rangi
Qizil kristall
Holati
Qattiq modda
CAS raqami
13746-66-2
Zichlik
1.89 g/cm³
Eruvchanlik (suv)
330 g/L (20°C)
Eruvchanlik (etanol)
Erimaydi
Sistema
Monoklinik
Fazoviy guruh
P2₁/c

🔬 Tuzilishi va geometriyasi

Kompleks tarkibi

  • • Tashqi sfera: 3K⁺
  • • Ichki sfera: [Fe(CN)₆]³⁻
  • • Markaziy atom: Fe³⁺ (d⁵)
  • • Ligandlar: 6 ta CN⁻ (siyano)
  • • Koordinatsion son: 6
  • • Geometriya: Oktaedrik
  • • Gibridlanish: d²sp³ (kuchli maydon)

Kristall panjara

  • • Sistema: Monoklinik
  • • Fazoviy guruh: P2₁/c
  • • a = 7.07 Å
  • • b = 10.38 Å
  • • c = 13.44 Å
  • • β = 100.6°
  • • Fe-C masofa: ~1.93 Å
  • • C≡N masofa: ~1.16 Å

📊 Kristall maydon nazariyasi

Elektron konfiguratsiya

  • • Fe³⁺: d⁵
  • • CN⁻: kuchli maydonli ligand
  • • Δo > P: quyi spinli
  • • Konfiguratsiya: t₂g⁵ eg⁰
  • • Toq elektronlar: 1 ta

KMBE hisoblash

  • • t₂g: 5 × (−0.4Δo) = −2.0Δo
  • • eg: 0 × (+0.6Δo) = 0
  • • KMBE = −2.0Δo
  • • Juftlashish energiyasi: 2P

🧲 Magnit xossalari

Toq elektronlar
1 ta
t₂g⁵ eg⁰
μeff (nazariy)
1.73 μB
μ = √1(1+2)
μeff (tajriba)
2.20 μB
spin-orbit hisobiga

Paramagnit — 1 ta toq elektron mavjud. Spin-orbit bog'lanish tufayli tajriba qiymati nazariydan biroz katta.

🎨 Elektron spektri va rangi

UB-Vis spektri

  • • Yutilish maksimumi: 420 nm
  • • ε qiymati: ~1000 L·mol⁻¹·cm⁻¹
  • • O'tish turi: LMCT (Fe-CN)
  • • Rangi: Qizil (yashil-ko'k nurni yutadi)

IQ spektri

  • • C≡N valent: 2118 cm⁻¹
  • • Fe-C valent: 510 cm⁻¹
  • • Fe-C≡N deformatsion: 416 cm⁻¹

⚗️ Kimyoviy xossalari

Berlin ko'ki hosil bo'lishi

Fe²⁺ ionlari bilan to'q ko'k cho'kma — Turnbul ko'ki hosil qiladi:

3Fe²⁺ + 2[Fe(CN)₆]³⁻ → Fe₃[Fe(CN)₆]₂↓

Qaytarilish reaksiyasi

[Fe(CN)₆]³⁻ + e⁻ → [Fe(CN)₆]⁴⁻ (E° = +0.36 V)

Qizil qon tuzi qaytarilganda sariq qon tuzi (K₄[Fe(CN)₆]) hosil bo'ladi.

Barqarorligi

Kstab ≈ 10⁴² — juda barqaror. Kislotalarda ham ichki sfera buzilmaydi. Yorug'lik ta'sirida sekin parchalanadi (qorong'i joyda saqlash kerak).

🌍 Amaliy ahamiyati

🔬 Analitik kimyo

Fe²⁺ ionlarini sifat aniqlashda (Turnbul ko'ki).

🎨 Pigment

Bo'yoqlar va siyoh ishlab chiqarishda.

📷 Fotografiya

Qadimgi fotografiya usullarida (siyanotipiya).

💎 Kristallografiya

Model birikma sifatida ilmiy tadqiqotlarda.

✅ Asosiy xulosalar

  1. K₃[Fe(CN)₆] — qizil qon tuzi, Fe³⁺ oktaedrik kompleks
  2. CN⁻ — kuchli maydonli ligand, quyi spinli (t₂g⁵)
  3. 1 ta toq elektron — paramagnit, μeff ≈ 2.20 μB
  4. Fe²⁺ bilan Turnbul ko'ki (to'q ko'k cho'kma) hosil qiladi