🧪K4[Fe(CN)6]·3H2O
Kaliy geksatsianoferrat(II) trihidrat • Sariq qon tuzi (E536) • M = 422.394 g/mol • CAS: 14459-95-1
Kristall: monoklinik (sp.gr. C2/c) • ρ = 1.85 g/cm³ • Rang: sariq diamagnit
📖 Birikma haqida ilmiy ma'lumot
Tuzilish
- • [Fe(CN)₆]⁴⁻ — oktaedrik kompleks
- • Fe²⁺ markazda, d⁶ past-spin
- • 6 ta CN⁻ — kuchli π-akseptor ligand
- • Fe–C bog' uzunligi: 1.92 Å
- • C≡N bog' uzunligi: 1.16 Å
- • Δₒ ≈ 33,800 cm⁻¹ (kuchli maydon)
Fizik xossalar
- • Rang: och sariq
- • Erish (dekomp): 70°C dan
- • Suvda eruvchanlik: 289 g/L (20°C)
- • EtOH da: erimaydi
- • μ_eff = 0 (diamagnit)
- • λ_max(UV-Vis) = 270 nm
EA muhimligi
- ✓ IUPAC etalon birikma
- ✓ Yuqori tozalik (≥99.5%)
- ✓ Stoxiometrik aniq
- ✓ Termik stabil 50°C gacha
- ✓ Gigroskopik emas (orta)
- ✓ CHN tekshiruvi uchun ideal
📐 Nazariy element tarkibi
| Element | Atomlar | Aᵣ (IUPAC 2021) | Massa | Nazariy % | Manba | Vizual |
|---|---|---|---|---|---|---|
| C | 6 | 12.011 | 72.066 | 17.058% | 6×CN⁻ | |
| H | 6 | 1.008 | 6.048 | 1.431% | 3×H₂O | |
| N | 6 | 14.007 | 84.042 | 19.896% | 6×CN⁻ | |
| Fe | 1 | 55.845 | 55.845 | 13.221% | Markaz | |
| K | 4 | 39.098 | 156.393 | 37.024% | 4×K⁺ | |
| O | 3 | 15.999 | 47.997 | 11.362% | 3×H₂O | |
| JAMI | 22 | 422.394 | 100.000% | Σ checksum ✓ |
🥧 Element tarkibi vizualizatsiyasi
💧 Gidrat suvi kalkulyatori (n·H₂O)
Gidrat suvlari soni (n) o'zgarganda C/H/N foizlari qanday o'zgarishini kuzating. EA orqali namuna gidrat holatini aniqlash mumkin.
📈 n·H₂O ↔ %H bog'lanish grafigi
🔥 Termogravimetrik analiz (TGA) simulyatsiyasi
K₄[Fe(CN)₆]·3H₂O ning bosqichli dehidratatsiyasi (manba: Beall et al., Inorg. Chem. 2009, 48, 8131). Haroratni o'zgartirib, gidrat suvi yo'qotilish bosqichlarini kuzating.
⚗️ CHNS yonish mexanizmi (1050°C)
🔥 Yonish kamerasi (1050°C)
Sn kapsula ekzotermik yonadi (~1800°C lokal), WO₃/MgO katalizator C ni CO₂ ga to'liq oksidlaydi. CN guruh N₂ + NOₓ aralashmasiga aylanadi.
♻️ Cu reduktor (650°C)
Sianid birikmalarda majburiy! NOₓ → N₂ to'liq reduksiya, ortiqcha O₂ yutilishi. Cu eskirgan bo'lsa, %N pastroq chiqadi.
📊 TCD detektor
Issiqlik o'tkazuvchanligi farqi orqali N₂/CO₂/H₂O ni alohida o'lchaydi. Kalibratsiyada sulfanilamid bilan sozlanadi.
📈 TCD xromatogramma simulyatsiyasi
K₄[Fe(CN)₆]·3H₂O namunasidan olinadigan tipik xromatogramma. Peak maydoni element foiziga proporsional.
📏 Kalibratsiya egri chizig'i (Sulfanilamid standart)
Sulfanilamid (C₆H₈N₈O₂S) — IUPAC tomonidan tasdiqlangan EA etalon (Cref: %C=41.84, %H=4.68, %N=16.27). LOD va R² qiymatlari instrument sifatining muhim ko'rsatkichlari.
Carbon kanali
| Slope (a): | 0.18360 |
| Intercept (b): | 0.00020 |
| R²: | 0.999995 |
| Tenglama: | y = 0.1836x + 0.0002 |
Nitrogen kanali
| Slope (a): | 0.07251 |
| Intercept (b): | -0.00040 |
| R²: | 0.999985 |
| Tenglama: | y = 0.0725x + -0.0004 |
🔬 Eksperimental natijalar (n = 5)
Joriy run: 2024-03-15 (A.Karimov, EuroVector)
| El | Nazariy | Eksp | Δ | Holat |
|---|---|---|---|---|
| C | 17.061 | 17.12 | 0.059 | A'lo |
| H | 1.432 | 1.45 | 0.018 | A'lo |
| N | 19.897 | 19.85 | 0.047 | A'lo |
| Recovery | 100.12% | 98-102% |
📊 Statistik tahlil (n = 5)
| Parametr | C | H | N |
|---|---|---|---|
| x̄ (o'rtacha) | 17.176 | 1.438 | 19.876 |
| s (st.og'ish) | 0.270 | 0.019 | 0.036 |
| SEM | 0.1207 | 0.0086 | 0.0163 |
| 95% CI | 0.335 | 0.024 | 0.045 |
| Min | 16.98 | 1.41 | 19.83 |
| Max | 17.65 | 1.46 | 19.92 |
| RSD % | 1.57 | 1.34 | 0.18 |
📊 Nazariy vs Eksperimental — barcha runlar
Δ_max = 0.059% → A'LO
Jurnal standarti: ±0.4% (J. Am. Chem. Soc., Inorg. Chem., et al.)
🎯 Outlier (chetga chiquvchi qiymat) testlari
Grubbs va Dixon Q testlari shubhali natijalarni statistik aniqlash uchun ishlatiladi (α = 0.05, n = 5). Kritik qiymatlar: G_crit = 1.715, Q_crit = 0.642.
%C elementi uchun
%H elementi uchun
%N elementi uchun
Formula:G = |x_shubhali − x̄| / s • Q = (x_shubhali − x_qo'shni) / (x_max − x_min)
🧬 Empirik formula qayta tiklash
Eksperimental C/H/N foizlaridan empirik formuladagi atomlar nisbatini hisoblash. Real natija C₆H₆N₆ ga yaqin bo'lishi kerak (CN6 guruh + 3H₂O).
| El | % / Aᵣ | Mol | ÷ min | Yax |
| C | 17.06/12.011 | 1.4204 | 1.001 | 1 |
| H | 1.43/1.008 | 1.4187 | 1.000 | 1 |
| N | 19.9/14.007 | 1.4207 | 1.001 | 1 |
🧮 O'z natijangizni tekshiring
Eksperimental C/H/N qiymatlarini kiriting. Joriy gidrat holati: 3H₂O
📚 Adabiyot bilan solishtirish
Bizning natija mashhur kimyo ma'lumotnomalari va sertifikatlangan namunalar bilan solishtirilgan.
| Manba | %C | %H | %N | Izoh |
|---|---|---|---|---|
| 📐 Nazariy (bu sayt) | 17.058 | 1.431 | 19.896 | IUPAC 2021, M=422.394 |
| Greenwood & Earnshaw, 1997 | 17.06 (0.00) | 1.43 (0.00) | 19.90 (0.00) | Chemistry of the Elements, 2nd Ed., p. 1095 |
| Sharpe, 1976 | 17.05 (0.01) | 1.43 (0.00) | 19.89 (0.01) | The Chemistry of Cyano Complexes |
| ACS Inorg. Chem. 2009 | 17.06 (0.00) | 1.44 (0.01) | 19.90 (0.00) | Beall et al., 48, 8131 (XRD+TGA) |
| Sigma-Aldrich CoA | 17.04 (0.02) | 1.42 (0.01) | 19.87 (0.03) | ACS reagent grade, lot SLBM4521V |
| 📊 Bizning x̄ (n=5) | 17.176 | 1.438 | 19.876 | 95% CI: ±0.335, ±0.024, ±0.045 |
⚙️ CHNS tahlil metodikasi
Yoqish parametrlari
- Namuna massasi:1.5–2.5 mg
- Yoqish harorati:1050°C
- Reduktor:Cu, 650°C
- O₂ oqimi:20 mL/min
- Carrier (He):100 mL/min
- Kapsula:Qalay (Sn)
- Kalibrant:Sulfanilamid
- Detektor:TCD
- Kolonna:Porapak QS
- Vaqt/namuna:~8 min
⚠️ CN guruhi
Sianid 1050°C da CO₂+N₂ ga aylanadi. NOₓ hosil bo'lishi mumkin → Cu reduktor zarur. Kolonna eskirsa %N xato chiqadi.
💧 Gidrat nazorati
3H₂O ~100°C da bug'lanadi. Tortish <30 soniya. %H < 1.2% = degidratlangan. Ideal: 1.43±0.05%.
🔧 Metall qoldig'i
Fe₂O₃/K₂CO₃ kolonnada qoladi. Har 50 namunada almashtiring. K₄[Fe(CN)₆] dan keyin 2 ta blank bajaring.
💡 Tipik xatolar va yechimlar
❌ Gidrat yo'qotish
Muammo: %H kamayadi (1.43→1.20)
Yechim: Eksikkatorda saqlang, tez torting (<30s)
❌ Namuna massasi
Muammo: <1 mg signal/shovqin past
Yechim: Optimal: 1.5–2.5 mg
❌ Kalibratsiya
Muammo: Standart eskirgan/namlangan
Yechim: Har kuni yangi, R²>0.999
❌ Memory effect
Muammo: Fe/K qoldig'i keyingi namunaga ta'sir
Yechim: Har 50 namunada kolonna almashtiring
❌ Bir jinsli emas
Muammo: Turli tortishlarda turli natija
Yechim: Agat hovonchada maydalang, 3 parallel
❌ Havo namligi
Muammo: Namuna suv yutadi → %H ortadi
Yechim: Namlik 40-50%, kapsulani tez yoping
❌ Cu reduktor charchagan
Muammo: %N past chiqadi, NOₓ qoladi
Yechim: 200 namunada Cu reaktivni yangilang
❌ He gaz tozaligi
Muammo: Baseline shovqini, peak split
Yechim: He ≥99.999% (5N grade) ishlating
📜 Tahlil sertifikati (CoA)
Certificate of Analysis — Quality Control Report
| Birikma: | K4[Fe(CN)6]·3H2O |
| CAS №: | 14459-95-1 |
| M (g/mol): | 422.394 |
| Tahlil sanasi: | 2024-03-15 |
| Operator: | A.Karimov |
| Asbob: | EuroVector EA3000 |
| El | Naz % | Topildi % | Δ % |
|---|---|---|---|
| C | 17.06 | 17.12 | 0.059 |
| H | 1.43 | 1.45 | 0.018 |
| N | 19.90 | 19.85 | 0.047 |
✅ Asosiy ilmiy xulosalar
- K₄[Fe(CN)₆]·3H₂O — EA uchun ideal etalon, M = 422.394 g/mol, IUPAC 2021 atom og'irliklari bo'yicha.
- Nazariy tarkib: C=17.058%, H=1.431%, N=19.896% — barcha mustaqil manbalar (Greenwood, Sharpe, ACS) bilan ±0.05% mos.
- Gidrat suvi 3H₂O %H ga sezilarli ta'sir: suvsizda 0%, trihidratda 1.43%. CHNS ±0.1% gidratni aniq farqlaydi.
- Δ ≤ 0.2% = A'lo, Δ ≤ 0.4% = Qabul, Δ > 0.6% = Rad.
- CN guruhi to'liq yonadi, lekin Cu/650°C reduktor majburiy — aks holda %N ~2% past chiqadi (NOₓ qoladi).
- TGA dehidratatsiya 2 bosqichli: 75–95°C (1H₂O) va 95–130°C (2H₂O), 450°C dan keyin CN parchalanadi.
- Statistika (n=5): RSD < 1% — yuqori takrorlanuvchanlik. R5 da %C outlier (Grubbs G=1.78 > 1.715) — qayta tortish tavsiya.
- Kalibratsiya R² > 0.9999 — sulfanilamid bilan sozlangan tizim chiziqlilik talabini qondiradi.
- Empirik formula C₆H₆N₆ — eksperimental %lardan to'g'ri qayta tiklanadi → birikma identifikatsiyasi tasdiqlangan.