[Co(en)3]Cl3
Xelat kompleks • D₃ • Δ/Λ optik izomeriya
[Co(en)3]Cl3
Tris(etilendiamin)kobalt(III) xlorid
en = etilendiamin (H₂N–CH₂–CH₂–NH₂)
🔑 Asosiy IQ diagnostikasi — 4 ta hal qiluvchi dalil
Bu kompleksni ammin komplekslardan ([Co(NH₃)₆]³⁺) IQ spektri orqali ajratishning bevosita isbotlari
Organik ligand polosalari
ν(C–H) alifatik cho'zilishlari — CH₂ guruhlaridan. Ammin komplekslarda uglerod YO'Q, shuning uchun bu polosalar mutlaqo bo'lmaydi. Bu — en ligandining eng oson ko'rinadigan belgisi.
Etilendiamin skeleti
ν(C–N) va ν(C–C) cho'zilishlari — xelat ko'prigining o'zi. Bu ikki polosaning birgalikda bo'lishi bidentat N–C–C–N ko'prigi mavjudligini isbotlaydi.
Xelat effekti — ν(Co–N) siljishi
Xelat halqa Co–N bog'ini mustahkamlaydi: +69 cm⁻¹ yuqoriga siljish. Kuch konstantasi 1.85 → 2.15 mdyn/Å ga ortadi. Bu xelat effektining bevosita spektroskopik o'lchami.
Xelat halqa modalari
δ(N–Co–N) halqa deformatsiyasi va halqa torsion tebranishi. Bu modalar FAQAT yopiq xelat halqada mavjud — monodentat ligandlarda printsipial jihatdan bo'lishi mumkin emas.
📐 Nazariy asos — xelat ligand tebranish spektroskopiyasi
1. Xelat halqaning tebranish xususiyati
Etilendiamin (en) bidentat ligand — bitta molekulada ikkita azot donor atomi bor va ular bitta metall ioniga birikib yopiq beshhalqali (5-membered) xelat halqa hosil qiladi: Co–N–C–C–N. Bu yopiq halqa monodentat ligandlardan tubdan farq qiladi:
- ▸Halqa qattiqligi (rigidity): yopiq halqada N atomlari erkin aylanmaydi — koordinatsion muhit qattiqlashadi va Co–N cho'zilish chastotasi ortadi.
- ▸Yangi normal modalar: halqa deformatsiyasi δ(N–Co–N) va halqa torsion tebranishi paydo bo'ladi — bular faqat xelatda mavjud.
- ▸Kinematik bog'lanish (coupling): ν(Co–N), ν(C–N) va ν(C–C) modalari o'zaro mexanik bog'langan — sof «lokal» tebranish emas, aralash normal modalar.
- ▸Bite angle cheklovi: N–Co–N = 85.4° — ideal oktaedrik 90° dan kichik. Bu kichik burchak taranglik (strain) hosil qiladi va halqa modalari chastotasini belgilaydi.
2. Hooke qonuni va normal modalar soni
Co–N uchun keltirilgan massa μ = (58.93 × 14.01)/(58.93 + 14.01) = 11.32 a.m.b. Kuch konstantasi xelatda k = 2.15 mdyn/Å (NH₃ da 1.85) — bu +16% ortish. Hooke qonuniga ko'ra ν̃ ∝ √k, ya'ni chastota √(2.15/1.85) = 1.078 marta, ya'ni 503 → 542 cm⁻¹ ga ortishi kutiladi. Kuzatilgan 572 cm⁻¹ bundan ham yuqori — qolgan farq halqa modalari bilan kinematik bog'lanish hisobiga.
3. Koordinatsion siljish — erkin en va bog'langan en
Etilendiamin metallga koordinatsiyalanganda azotning yolg'iz elektron jufti Co(III) ga beriladi. Bu N–H bog'idagi elektron zichligini kamaytiradi va ν(N–H) chastotasini pasaytiradi. Aksincha, C–N bog'i kuchayadi (N sp³ gibridlanishi o'zgaradi) va ν(C–N) ortadi. Bu qarama-qarshi tendensiya koordinatsiyaning eng ishonchli spektroskopik belgisi.
| Moda | Erkin en (cm⁻¹) | Kompleksda (cm⁻¹) | Δν̃ | Sabab |
|---|---|---|---|---|
| νₐₛ(N–H) | 3352 | 3230 | -122 | N elektron jufti Co ga berildi → N–H zaiflashdi |
| νₛ(N–H) | 3280 | 3120 | -160 | Xuddi shu sabab + vodorod bog'lanishi |
| δ(NH₂) qaychi | 1600 | 1602 | +2 | Deyarli o'zgarmaydi — burchak modasi |
| ν(C–N) | 1095 | 1052 | -43 | Halqa hosil bo'lishi bilan kinematik bog'lanish |
| ν(C–C) | 1035 | 1005 | -30 | Gauche konformatsiyaga majburiy o'tish |
⚖️ Xelat effekti — nima uchun en NH₃ dan kuchli?
Schwarzenbach (1952) tushuntirishi: sabab enthalpiya emas, ENTROPIYA
| Reaksiya | log K | ΔG° (kJ/mol) | ΔH° (kJ/mol) | ΔS° (J/mol·K) | Turi |
|---|---|---|---|---|---|
| [Co(H₂O)₆]³⁺ + 6NH₃ → [Co(NH₃)₆]³⁺ | 35.2 | -201 | -188 | +44 | Monodentat |
| [Co(H₂O)₆]³⁺ + 3en → [Co(en)₃]³⁺ | 48.7 | -278 | -193 | +285 | Xelat (bidentat) |
| Farq (xelat effekti) | +13.5 | −77 | −5 | +241 | 🏆 ENTROPIYA hisobiga! |
Entropiya hisobi — zarralar soni
Xelat reaksiyasida erkinlik darajasi ortadi: 3 ta en 6 ta H₂O ni siqib chiqaradi — sistemada zarralar soni 4 dan 7 ga ko'payadi. Termodinamikaning ikkinchi qonuniga ko'ra bu ΔS ni keskin oshiradi va ΔG° = ΔH° − TΔS° tenglamasidan ΔG° ni manfiylashtiradi.
Vizual taqqoslash — log β
📊 Interaktiv IQ spektr
Lorentzian simulyatsiya • 4000–200 cm⁻¹ • KBr tabletka, 4 cm⁻¹ ruxsat
🏆 XELAT EFFEKTINING IQ ISBOTI! [Co(NH₃)₆]³⁺ da ν(Co–N) = 503 cm⁻¹, bu yerda esa 572 cm⁻¹ — +69 cm⁻¹ YUQORI. Sababi: (a) xelat halqa Co–N bog'ini mustahkamlaydi (k = 2.15 vs 1.85 mdyn/Å); (b) beshhalqali xelat halqa geometrik jihatdan optimal; (c) en NH₃ dan kuchliroq σ-donor. Bu xelat effektining bevosita spektroskopik dalilidir.
📋 IQ cho'qqilarining to'liq jadvali — 17 polosa
Har bir qatorni bosing — spektrda belgilanadi va yuqoridagi tafsilot kartasi yangilanadi
| ν̃ (cm⁻¹) | Belgilanish | Bog' | Intensivlik | Simmetriya | k (mdyn/Å) | T (%) | Diagnostika |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3230 | νₐₛ(N–H) NH₂ asimmetrik cho'zilish | N–H (NH₂) | Juda kuchli | A₂ + E (D₃) — IQ faol | 6.15 mdyn/Å | 14 | NH₂ (amin) vs NH₃ (ammin) farqi |
| 3120 | νₛ(N–H) NH₂ simmetrik cho'zilish | N–H (NH₂) | Kuchli | A₁ (Raman) + E (IQ) | 6.02 mdyn/Å | 24 | 🔬 D₃ da mutual exclusion yo'q |
| 🔑 2960 | νₐₛ(C–H) CH₂ asimmetrik cho'zilish | C–H (CH₂) | O'rta | A₂ + E | 4.85 mdyn/Å | 52 | 🏆 XELAT LIGAND (organik) mavjudligining isboti |
| 2890 | νₛ(C–H) CH₂ simmetrik cho'zilish | C–H (CH₂) | O'rta | A₁ + E | 4.78 mdyn/Å | 58 | Alifatik CH₂ juftlik signali |
| 1602 | δ(NH₂) scissor NH₂ qaychili egilish | H–N–H | Kuchli | A₁ + A₂ + E | 0.68 mdyn·Å/rad² | 40 | Amin guruh diagnostikasi |
| 1462 | δ(CH₂) scissor CH₂ qaychili egilish | H–C–H | O'rta-zaif | A₁ + E | 0.55 mdyn·Å/rad² | 62 | 🏆 Organik ligand tasdig'i |
| 1368 | ω(CH₂) wag CH₂ silkinish (wagging) | CH₂ | O'rta-zaif | A₂ + E | 0.42 mdyn·Å/rad² | 66 | 🎯 Xelat halqa qattiqlashishining belgisi |
| 1282 | τ(CH₂) twist CH₂ buralish (twisting) | CH₂ | Zaif | A₂ + E | 0.38 mdyn·Å/rad² | 70 | Konformatsiya sezgir polosa |
| 1155 | ρ(NH₂) rock NH₂ chayqalish (rocking) | NH₂ | O'rta | A₂ + E | 0.44 mdyn·Å/rad² | 55 | 🔥 Koordinatsiyaning diagnostik ko'rsatkichi |
| 🔑 1052 | ν(C–N) C–N cho'zilish | C–N | O'rta-kuchli | A₁ + E | 5.10 mdyn/Å | 48 | 🏆 Etilendiamin skeletining isboti |
| 1005 | ν(C–C) C–C cho'zilish | C–C | O'rta | A₁ + E | 4.50 mdyn/Å | 58 | C–C skelet, konformatsiya sezgir |
| 888 | ρ(CH₂) rock CH₂ chayqalish | CH₂ | O'rta-zaif | A₂ + E | 0.35 mdyn·Å/rad² | 64 | Xelat halqa qattiqlashuvi |
| 690 | δ(NH₂) wag NH₂ silkinish (out-of-plane) | NH₂ | Zaif | A₂ + E | 0.30 mdyn·Å/rad² | 72 | Koordinatsiya belgisi |
| 🔑 572 | νₐₛ(Co–N) Co–N asimmetrik cho'zilish | Co–N | Juda kuchli | A₂ + E (D₃) — IQ faol | 2.15 mdyn/Å | 30 | 🏆 XELAT EFFEKTI — ν(Co-N) NH₃ dan +69 cm⁻¹ yuqori |
| 505 | νₛ(Co–N) Co–N simmetrik cho'zilish | Co–N | Kuchli | A₁ (Raman) + E (IQ) | 2.02 mdyn/Å | 42 | D₃ simmetriya belgisi |
| 🔑 408 | δ(N–Co–N) xelat Xelat halqa deformatsiyasi | N–Co–N (bite) | O'rta-zaif | A₁ + A₂ + 2E | 0.48 mdyn·Å/rad² | 68 | 🏆 XELAT HALQANING bevosita isboti |
| 285 | δ(halqa) torsion Xelat halqa buralishi | Xelat halqa | Zaif | A₂ + E | 0.25 mdyn·Å/rad² | 78 | 🎯 lel/ob konformatsion tahlil uchun |
🔷 D₃ guruh nazariyasi va tanlash qoidalari
Inversiya markazi yo'q → mutual exclusion qoidasi ISHLAMAYDI → xirallik
| Qaytarilmas tasvir | Karrali | IQ faolligi | Raman faolligi | Bazis funksiyalar | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|
| A₁ | 1 | Noaktiv | Faol | x²+y², z² | Totalno simmetrik |
| A₂ | 1 | Faol (z) | Faol (Rz) | z, Rz | C₃ o'qi bo'ylab |
| E | 2 | Faol (x,y) | Faol | (x,y), (Rx,Ry) | 2-karra taqsimlangan |
IQ va Raman komplementarligi
D₃ da inversiya markazi bo'lmaganligi uchun E va A₂ modalari IQ va Raman spektrlarida bir vaqtda kuzatiladi. Bu [Co(NH₃)₆]³⁺ (Oₕ) dan tub farq: u yerda gerade/ungerade ajratish tufayli hech bir moda ikkala spektrda ham faol bo'lolmaydi (mutual exclusion). Amaliy natija: bu kompleksda IQ va Raman bir-birini takrorlaydi, lekin intensivliklari boshqacha bo'ladi.
Xirallik simmetriya sharti
Molekula xiral bo'lishi uchun undagi Sₙ (aylanma-aks ettirish) o'qlari bo'lmasligi kerak. D₃ guruhida faqat E, 2C₃ va 3C₂ bor — σ tekislik ham, i markaz ham, S₄ ham yo'q. Shuning uchun [Co(en)₃]³⁺ ikkita ko'zguga aks ettirilgan, ustma-ust tushmaydigan enantiomerga (Δ va Λ) ega.
🌀 Δ / Λ optik izomeriya — Werner Nobel mukofoti asosi
1911-yil Alfred Werner [Co(en)₃]³⁺ ni enantiomerlarga ajratdi va koordinatsion nazariyani isbotladi (Nobel mukofoti, 1913)
Δ (delta) — o'ng vintli
Rasemik [Co(en)₃]Cl₃ ni kumush d-bromkamforsulfonat bilan ishlangan — diastereomer tuzlar hosil bo'lgan va eruvchanligi turlicha bo'lgani uchun kristallanish yo'li bilan ajratilgan. Bu koordinatsion birikmalarning oktaedrik tuzilishini isbotlagan hal qiluvchi tajriba.
Uchta bir xil bidentat ligand oktaedr atrofida propeller shaklida joylashadi. Bu joylashuv o'ng yoki chap vintli bo'lishi mumkin — boshqa varianti yo'q. Monodentat NH₃ komplekslarida bunday propeller hosil bo'lmaydi, shuning uchun ular xiral emas.
Co(III) d⁶ past spinli — kinetik inert. Shuning uchun ajratilgan enantiomerlar xona haroratida oylab barqaror qoladi. Bu Werner tajribasining muvaffaqiyati sababi: labil metall (masalan Ni(II)) bilan ajratish mumkin bo'lmasdi.
🔄 lel / ob konformatsion izomeriya
Corey & Bailar (1959) nazariyasi — xelat halqadagi CH₂–CH₂ ko'prigining gauche buralishi
Beshhalqali xelat halqa tekis emas — CH₂–CH₂ ko'prigi gauche konformatsiyada buraladi (torsion burchak ≈ ±50°). Har bir halqa ikki xil holatda bo'lishi mumkin: C–C o'qi molekulaning C₃ asosiy o'qiga parallel (lel) yoki qiya (ob, oblique). Uchta halqa uchun 4 ta kombinatsiya mavjud. Konformerlar orasidagi energiya farqi kichik (< 4 kJ/mol), shuning uchun xona haroratida ular muvozanatda birga mavjud — bu IQ polosalarining kengayishiga olib keladi.
lel₃
Konformerlar taqsimoti (Boltzmann, 298 K)
⚔️ Xelat (en) va monodentat (NH₃) to'liq taqqoslash
[Co(en)₃]³⁺ va [Co(NH₃)₆]³⁺ — bir xil CoN₆ donor to'plami, tubdan farqli xossalar
| Parametr | [Co(en)₃]³⁺ — xelat | [Co(NH₃)₆]³⁺ — monodentat | Ustunlik |
|---|---|---|---|
| Ligand turi | Bidentat (xelat) | Monodentat | 🏆 en |
| Donor atomlar soni | 2 ta N (bitta ligandda) | 1 ta N | 🏆 en |
| Ligandlar soni | 3 ta | 6 ta | — |
| Nuqtaviy guruh | D₃ (xiral) | Oₕ (axiral) | — |
| ν(Co–N) IQ | 572, 505 cm⁻¹ | 503, 448 cm⁻¹ | 🏆 en |
| k(Co–N) | 2.15 mdyn/Å | 1.85 mdyn/Å | 🏆 en |
| Δₒ (10Dq) | 23 200 cm⁻¹ | 22 900 cm⁻¹ | 🏆 en |
| log β (umumiy) | 48.7 (β₃) | 35.2 (β₆) | 🏆 en |
| ΔG° (kJ/mol) | −278 | −201 | 🏆 en |
| ΔH° (kJ/mol) | −193 | −188 | ≈ |
| ΔS° (J/mol·K) | +285 (musbat!) | +44 | 🏆 en |
| Optik faollik | MAVJUD (Δ/Λ) | YO'Q | 🏆 en |
| C–H polosalari | 2960, 2890 cm⁻¹ | YO'Q | — |
| ν(C–N), ν(C–C) | 1052, 1005 cm⁻¹ | YO'Q | — |
| Xelat halqa modasi | 408, 285 cm⁻¹ | YO'Q | — |
- ▸ ν(Co–N) +69 cm⁻¹ ga yuqori — halqa qattiqligi va kinematik bog'lanish natijasi
- ▸ C–H va C–N/C–C polosalari qo'shimcha — organik ligandning to'g'ridan-to'g'ri belgisi
- ▸ Xelat halqa modalari (408, 285 cm⁻¹) ammin komplekslarda printsipial jihatdan yo'q
- ▸ ν(N–H) pastroq (3230 va 3300) — NH₂ va NH₃ elektron muhitidagi farq
- ▸ Simmetriya Oₕ (h = 48) dan D₃ (h = 6) ga tushadi — tanlash qoidalari yumshaydi
- ▸ Inversiya markazi yo'qoladi → mutual exclusion ishlamaydi → xirallik paydo bo'ladi
- ▸ Bite angle 85.4° < 90° — oktaedr trigonal buraladi (trigonal twist)
- ▸ Δₒ biroz yuqori (23 200 vs 22 900) — en spektrokimyoviy qatorda NH₃ dan kuchliroq
🔧 Kuch konstantasi va Hooke qonuni tahlili
k qiymati bog'ning mustahkamligini bevosita o'lchaydi — xelat effektining kvantitativ ifodasi
| Bog' | k (mdyn/Å) | ν̃ (cm⁻¹) | Mustahkamlik | Izoh |
|---|---|---|---|---|
| N–H (en, koordinatsion) | 6.15 | 3230 | NH₂ guruh | |
| C–H (CH₂) | 4.85 | 2960 | 🏆 Faqat organik ligandda | |
| C–N (en) | 5.10 | 1052 | 🏆 Xelat skeleti | |
| C–C (en) | 4.50 | 1005 | Etilen ko'prigi | |
| Co–N (en, bu kompleks) | 2.15 | 572 | 🏆 XELAT — eng mustahkam | |
| Co–N (NH₃, luteo) | 1.85 | 503 | Monodentat | |
| Co–N (NH₃, purpureo) | 1.82 | 498 | Monodentat | |
| Ni–N (en) | 1.65 | 480 | Ni(II) xelat | |
| Cr–N (en) | 1.95 | 545 | Cr(III) xelat |
Hisoblangan qiymat (2.18) tajribaviy normal koordinata tahlilidan olingan 2.15 mdyn/Å bilan yaxshi mos keladi. Kichik farq — sof ikki atomli yaqinlashuvning cheklovi: real molekulada Co–N modasi xelat halqa modalari bilan kinematik bog'langan.
Bu 16% ortish — xelat halqaning Co–N bog'ini mustahkamlashi. Sabab ikki qismli: (1) halqa yopilishi natijasida N atomining metalldan uzoqlashishi cheklanadi (entropik «tutib turish»); (2) halqadagi N–C–C–N skeleti orqali qo'shimcha mexanik qattiqlik uzatiladi.
🧬 Werner koordinatsion qatori
Kobalt(III) komplekslarining IQ va o'tkazuvchanlik bo'yicha taqqoslanishi
| Kompleks | Ligandlar | Simmetriya | ν(Co–N), cm⁻¹ | Xirallik | AgNO₃ bilan cho'kma |
|---|---|---|---|---|---|
| [Co(NH₃)₆]Cl₃ | 6 × NH₃ (monodentat) | Oₕ | 503, 448 | Yo'q | 3 AgCl |
| [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂ | 5 NH₃ + 1 Cl | C₄ᵥ | 498, 475 | Yo'q | 2 AgCl |
| cis-[Co(NH₃)₄Cl₂]Cl | 4 NH₃ + 2 Cl | C₂ᵥ | 500, 475 | Yo'q (meso) | 1 AgCl |
| ▶ [Co(en)₃]Cl₃ | 3 × en (bidentat) | D₃ | 572, 505 | 🏆 HA (Δ/Λ) | 3 AgCl |
| cis-[Co(en)₂Cl₂]Cl | 2 en + 2 Cl | C₂ | 570, 550 | HA (Δ/Λ) | 1 AgCl |
🧪 Namuna tayyorlash usullari
Bu kompleks uchun usul tanlash kritik — Nujol organik ligand polosalarini yo'q qiladi
KBr tabletka (standart)
Klassik usul. Bu kompleks uchun 4000–400 cm⁻¹ soha yetarli, chunki asosiy diagnostik polosalar (ν(Co-N) 572, 505) bu sohada.
- ✓🏆 ν(Co-N) 572/505 cm⁻¹ ko'rinadi
- ✓Barcha organik polosalar aniq
- ✓Standart va arzon
- ✓Kvantitativ tahlil
- ✕Xelat halqa torsioni (285) ko'rinmaydi
- ✕KBr gigroskopik
- ✕Suv polosalari NH₂ ni qoplashi mumkin
- ✕10-15 daq tayyorlash
Spektroskopik KBr ni 110 °C da 2 soat quritib, eksikatorda sovutish (P₂O₅ ustida).
1.0 mg [Co(en)₃]Cl₃ + 200 mg KBr (1:200 nisbat). Analitik tarozida 0.1 mg aniqlikda.
2–3 daqiqa aylanma harakat bilan. Zarra o'lchami < 2 µm bo'lishi kerak (Christiansen effektini oldini olish).
13 mm matritsa, 8–10 ton bosim, 2 daqiqa vakuum ostida. Shaffof tabletka olinadi.
Bo'sh kanal yoki toza KBr tabletkasi bilan background olish. N₂ purge 10 daqiqa.
4000–400 cm⁻¹, 4 cm⁻¹ ruxsat, 32 skan. Xelat torsioni uchun CsI bilan 200 cm⁻¹ gacha takrorlash.
⚠️ Halaqit beruvchi omillar va yechimlar
Har bir omilni bosing — batafsil ta'sir mexanizmi va bartaraf etish usuli ko'rsatiladi
Nujol moyi (agar ishlatilsa)
Xavflilik: Yuqori🚫 en ning CH₂ polosalarini (2960, 2890, 1462) TO'LIQ qoplaydi — organik ligand tahlili imkonsiz
🔑 FAQAT KBr yoki CsI tabletka ishlating. Nujol bu kompleks uchun mutlaqo yaramaydi.
📌 Asosiy ilmiy xulosalar
[Co(en)₃]Cl₃ ning IQ spektroskopik tahlilidan kelib chiqadigan sakkizta tezis
Organik ligand bevosita isbotlanadi
2960 va 2890 cm⁻¹ dagi ν(C–H) polosalari hamda 1052/1005 cm⁻¹ dagi ν(C–N)/ν(C–C) polosalari etilendiaminning mavjudligini shubhasiz ko'rsatadi. Ammin komplekslarida bu sohalar mutlaqo bo'sh.
Xelat effekti spektroskopik o'lchanadi
ν(Co–N) 503 → 572 cm⁻¹ (+69 cm⁻¹) siljishi va k 1.85 → 2.15 mdyn/Å (+16.2%) ortishi xelat halqaning Co–N bog'ini mustahkamlashini kvantitativ isbotlaydi.
Xelat halqa modalari — noyob barmoq izi
408 cm⁻¹ dagi δ(N–Co–N) halqa deformatsiyasi va 285 cm⁻¹ dagi halqa torsioni faqat yopiq xelat halqada mumkin. Bu ikki polosa bidentat koordinatsiyaning to'g'ridan-to'g'ri dalili.
Simmetriya Oₕ → D₃ ga pasayadi
Guruh tartibi 48 dan 6 ga tushadi, inversiya markazi yo'qoladi. Natijada mutual exclusion qoidasi ishlamaydi va bir xil modalar IQ hamda Raman spektrlarida bir vaqtda faol bo'ladi.
Xirallik simmetriyadan kelib chiqadi
D₃ guruhida Sₙ o'qlari yo'qligi molekulani xiral qiladi — Δ va Λ enantiomerlar mavjud. Bu Werner ning 1911-yildagi ajratish tajribasi va 1913-yilgi Nobel mukofotining asosi.
IQ enantiomerlarni ajrata olmaydi
Δ va Λ ning tebranish spektrlari aynan bir xil. Optik izomerlarni farqlash uchun CD, ORD yoki VCD kerak. Bu — IQ usulining printsipial cheklovi, kamchiligi emas.
Konformatsion muvozanat polosalarni kengaytiradi
lel₃ / lel₂ob / lelob₂ / ob₃ konformerlari 298 K da birga mavjud (45/35/15/5%). τ(CH₂) 1275–1285 cm⁻¹ polosasi shu sababli keng. 77 K da o'lchash komponentlarni ajratadi.
Namuna tayyorlashda Nujol taqiqlanadi
Nujolning C–H polosalari (2920, 2850, 1460) etilendiaminning eng muhim diagnostik polosalarini to'liq qoplaydi. Faqat KBr (asosiy) yoki CsI (xelat torsioni uchun) ishlatilishi kerak.
Umumiy xulosa
[Co(en)₃]Cl₃ — koordinatsion kimyoning klassik obyekti va IQ spektroskopiyasining kuchini namoyish etadigan eng yaxshi misollardan biri. Bir spektrning o'zi bir vaqtning o'zida to'rtta savolga javob beradi: ligand organikmi (C–H polosalari), u bidentatmi (halqa modalari), koordinatsiya qanchalik mustahkam (ν(Co–N) va k), va molekula qanday simmetriyaga ega (tanlash qoidalari). Faqat bitta savolga — enantiomer qaysi biri ekanligiga — IQ javob bera olmaydi; buning uchun sirkulyar dixroizm zarur. Shu sababli to'liq strukturaviy xulosaga kelish uchun IQ ni CD, Raman va rentgenostrukturaviy tahlil bilan birgalikda qo'llash tavsiya etiladi.