⚠️ BOSQICHMA-BOSQICH SUV YO'QOTISH — 6 TA ICHKI H₂O!

[Ni(H₂O)₆]SO₄ — nikel sulfat geksagidrat, sanoatda eng ko'p ishlatiladigan nikel tuzi. 6 ta H₂O bosqichma-bosqich ajraladi!

⚠ Ichki sfera:

6 ta H₂O — Ni²⁺ ga bog'langan, bosqichma-bosqich ajraladi.

To'q yashil rang — emerald yashil.

✅ Tashqi sfera:

SO₄²⁻ — ion, 700-800°C da SO₃ sifatida ajraladi.

NiO (yashil) qoldiq qoladi (havoda).

Bosqichma-bosqich parchalanish: 100-150°C da 2 ta H₂O, 150-200°C da 2 ta H₂O, 200-300°C da 2 ta H₂O. 700-800°C da SO₃ ajraladi, NiO qoldiq qoladi.

[Ni(H₂O)₆]SO₄🔥 TGA

Geksaakvanikel(II) sulfat

Nikel(II) sulfat geksagidrat (to'q yashil)

M = 262.85 g/mol • CAS: 15244-37-8

Ni²⁺ d⁸GidratTo'q yashilSanoat

← Barcha birikmalar

🧪 Birikma haqida (termik tahlil uchun)

[Ni(H₂O)₆]SO₄ — nikel sulfat geksagidrat, sanoatda eng ko'p ishlatiladigan nikel tuzi. Termik tahlilda bosqichma-bosqich suv yo'qotish kuzatiladi.

Ni²⁺ (d⁸, yuqori spin) — oktaedr geometriya
6 ta H₂O ichki sferada
SO₄²⁻ tashqi sferada
3×H₂O — bosqichma-bosqich ajraladi (100-300°C)
SO₃ — 700-800°C da ajraladi
NiSO₄ qoldiq (yoki NiO havoda)

📜 Nikel sulfat — sanoat va galvanoplastika

[Ni(H₂O)₆]SO₄ — nikel sulfat geksagidrat, sanoatda eng ko'p ishlatiladigan nikel tuzlaridan biri. Galvanoplastika (nikel qoplash), katalizatorlar, va boshqa nikel tuzlarini sintez qilishda ishlatiladi.

Nikel sulfat tarixi 1751-yilda Axel Fredrik Cronstedt nikelni kashf qilgan davrga borib taqaladi. [Ni(H₂O)₆]²⁺ kompleksi oktaedr geometriyaga ega — Ni²⁺ (d⁸) markazida 6 ta H₂O ligand joylashgan. Bu kompleks labile — suv ligandlari tez almashinadi. SO₄²⁻ tashqi sferada joylashgan — shuning uchun past haroratda ajralmaydi, faqat suv ajralgandan keyin qoldiq sifatida qoladi. 100-300°C da bosqichma-bosqich suv yo'qotadi, 700-800°C da NiO (yashil) hosil bo'ladi.

Davr: 1751-yil (nikel kashfiyoti)

🔥 [Ni(H₂O)₆]SO₄ — bosqichma-bosqich suv yo'qotish va NiO qoldiq

Bu kompleks Ni²⁺ (d⁸, yuqori spin) va 6 ta H₂O (ichki sfera) + SO₄²⁻ (tashqi sfera) dan iborat. 100-300°C da bosqichma-bosqich suv yo'qotadi, keyin NiSO₄ qoldiq qoladi.

Parchalanish reaksiyalari (bosqichma-bosqich):

1-bosqich (100-150°C): [Ni(H₂O)₆]SO₄ → [Ni(H₂O)₄]SO₄ + 2H₂O↑ (100-150°C)

2-bosqich (150-200°C): [Ni(H₂O)₄]SO₄ → [Ni(H₂O)₂]SO₄ + 2H₂O↑ (150-200°C)

3-bosqich (200-300°C): [Ni(H₂O)₂]SO₄ → NiSO₄ + 2H₂O↑ (200-300°C)

4-bosqich (700-800°C, havoda): NiSO₄ → NiO + SO₃↑ (700-800°C, havoda)

Qoldiq: NiSO₄ (inert atmosferada) yoki NiO (havoda, yashil)

Umumiy yo'qotish: H₂O (27.4%) + SO₃ (15.3%) = 42.7%

🌈 Termoxromizm — harorat bilan rang va holat o'zgarishi

[Ni(H₂O)₆]SO₄ termoxromik xususiyatlarga ega — harorat ko'tarilishi bilan rang va holat o'zgaradi.

25°C

to'q yashil (emerald)

Oktaedr (Ni²⁺ d⁸, yuqori spin)

To'q yashil rang — 6 ta H₂O ichki sferada

100-150°C

och yashil

[Ni(H₂O)₄]SO₄ (2 ta H₂O ajralgan)

2 ta H₂O ajraladi

150-200°C

sarg'ish-yashil

[Ni(H₂O)₂]SO₄ (4 ta H₂O ajralgan)

Yana 2 ta H₂O ajraladi

200-300°C

sariq

NiSO₄ (barcha H₂O ajralgan)

Barcha H₂O ajraladi, NiSO₄ hosil bo'ladi

700-800°C

yashil (NiO)

NiO (havoda)

NiO (yashil) hosil bo'ladi

🔥 Bosqichma-bosqich suv yo'qotish — TGA da ajratish

Muammo:

6 ta H₂O bosqichma-bosqich ajraladi: 2 ta (100-150°C), 2 ta (150-200°C), 2 ta (200-300°C). Sekin qizdirish kerak — bosqichlarni aniq ajratish uchun.

Ta'sir:

TGA da 3 ta bosqich kuzatiladi: har biri 2 ta H₂O (6.9%, 6.9%, 6.9%).

✅ Yechim: Sekin qizdirish + inert atmosfera

Mexanizm:

Sekin qizdirish (5°C/min) va inert atmosfera (N₂ yoki Ar) ishlatiladi. Bu bosqichlarni aniq ajratish imkonini beradi.

Sekin qizdirish:

Sekin qizdirish har bir bosqichni aniq ko'rsatadi. Inert atmosfera Ni ning oksidlanishini oldini oladi.

📐 Nazariy element tarkibi

[Ni(H₂O)₆]SO₄ uchun nazariy tarkib. Ni²⁺ markaziy atom, 6 ta H₂O ichki sferada, SO₄²⁻ tashqi sferada.

Element	Massa	% (m/m)	Manba	Termik signal
Ni	58.693	22.330%	Ni²⁺ markaziy atom (oktaedr markazida)	NiSO₄ (yoki NiO) qoldiqda qoladi
H (ichki)	12.096	4.600%	6×H₂O (12×H, ichki sfera)	H₂O gaz sifatida ajraladi (27.4%)
O (ichki)	95.994	36.530%	6×H₂O (6×O, ichki sfera)	H₂O gaz sifatida ajraladi
O (tashqi)	63.996	24.350%	SO₄²⁻ (4×O, tashqi sfera)	SO₃ gaz sifatida ajraladi (700-800°C)
S (tashqi)	32.065	12.200%	SO₄²⁻ (tashqi sfera)	SO₃ gaz sifatida ajraladi (700-800°C)
JAMI	262.850	100.000%	TGA: 3×H₂O (3×6.9%) + SO₃ (15.3%) + NiSO₄ (72.6%)

🔬 Termik tahlil parametrlari

[Ni(H₂O)₆]SO₄ uchun standart termik tahlil sharoitlari. Bosqichlarni aniq ajratish uchun sekin qizdirish kerak.

Qizdirish tezligi

5°C/min (standart)

Atmosfera

N₂ yoki Ar (inert)

Namuna massasi

10-20 mg

Harorat diapazoni

25-900°C

To'liq parametrlar:

Tigel turi:

Al₂O₃ yoki Pt tigel

Gaz oqimi:

50 mL/min N₂

O'lchash vaqti:

3-4 soat

📉 Interaktiv TGA egri chizig'i (nazariy izohlar bilan)

TGA egri chizig'i harorat oshishi bilan massa kamayishini ko'rsatadi. Slayderni harakatlantirib, haroratni o'zgartiring. Har bir bosqichda nazariy izoh ko'rsatiladi.

Harorat: 25°C

25°C450°C900°C

Harorat:

25°C

Massa:

100.0%

Hodisa:

Boshlang'ich — [Ni(H₂O)₆]SO₄ barqaror (to'q yashil)

📚 Nazariy izoh:

Oktaedr struktura, Ni²⁺ d⁸ yuqori spin, 6 ta ichki H₂O + SO₄²⁻ tashqi sferada

🌡️ DTA egri chizig'i — H₂O va SO₃ parchalanish piklari

DTA (Differensial Termik Analiz) — namuna va referens o'rtasidagi harorat farqini o'lchaydi. Endotermik piklar H₂O va SO₃ ajralishini ko'rsatadi.

📚 DTA piklarining nazariy izohi:

100-150°C — 2 ta H₂O

2 ta H₂O ajraladi (ΔH ≈ +70 kJ/mol).

150-200°C — 2 ta H₂O

Yana 2 ta H₂O ajraladi.

200-300°C — 2 ta H₂O

Oxirgi 2 ta H₂O ajraladi.

700-800°C — SO₃

NiSO₄ parchalanadi, SO₃ ajraladi.

📊 Parchalanish bosqichlari — interaktiv

Har bir bosqichni bosib, batafsil ma'lumot oling.

100-150°C

1-bosqich: 2 ta H₂O yo'qolishi

−6.9%

→ [Ni(H₂O)₄]SO₄

Rang: to'q yashil → och yashil

2 ta H₂O ligandi ajraladi. Bu H₂O ligandlari Ni²⁺ ga bog'langan, shuning uchun yuqori harorat talab qilinadi.

Entalpiya: ΔH ≈ +70 kJ/mol

Ajralgan gaz: H₂O (suv bug'i)

Rang o'zgarishi: to'q yashil → och yashil

150-200°C

2-bosqich: yana 2 ta H₂O yo'qolishi

−6.9%

→ [Ni(H₂O)₂]SO₄

Rang: och yashil → sarg'ish-yashil

200-300°C

3-bosqich: oxirgi 2 ta H₂O yo'qolishi

−6.9%

→ NiSO₄

Rang: sarg'ish-yashil → sariq

700-800°C

4-bosqich: SO₃ yo'qolishi (havoda)

−15.3%

→ NiO (yashil)

Rang: sariq → yashil (NiO)

🔬 Laboratoriya natijalari (nazariy izohlar bilan)

Har bir laboratoriya natijasiga nazariy izoh beriladi.

O'lchash ID

TGA-24-001

2026-07-15 • 5°C/min • N₂ (1 atm)

📝 Toza [Ni(H₂O)₆]SO₄ — inert atmosfera

📚 Nazariy izoh:

H₂O 100-300°C da bosqichma-bosqich ajraladi (3×6.9%). NiSO₄ qoldiq qoladi.

3×H₂O:

6.8%

SO₃:

6.9%

Qoldiq:

NiSO₄ (72.6%)

🧮 TGA kalkulyatori — massa yo'qotishdan molekula soni

Massa yo'qotish foizidan qancha [Ni(H₂O)₆]SO₄ molekulasi ajralganini hisoblang.

Boshlang'ich massa (mg):

Massa yo'qotish (%):

Molyar massa (g/mol):

Yo'qotilgan massa:

20.70 mg

Mol:

0.0788

Molekula (mol):

0.079

Formula: n = (massa × %yo'qotish / 100) / M_molar

📊 Boshqa komplekslarning parchalanish bosqichlari

Boshqa gidrat komplekslar bilan solishtirish.

Kompleks	1-bosqich (T, °C)	Ajralgan	2-bosqich (T, °C)	Qoldiq
[Ni(H₂O)₆]SO₄	100-150°C	2 ta H₂O	200-300°C	Yana 4 ta H₂O
[Cr(H₂O)₆]Cl₃	200-250°C	6 ta H₂O	500-700°C	CrCl₃ (yoki Cr₂O₃)
[CrCl(H₂O)₅]Cl₂·H₂O	100-150°C	1 ta tashqi H₂O	200-300°C	5 ta ichki H₂O + 1 ta ichki Cl⁻
[Co(NH₃)₆]Cl₃	200-250°C	2 ta NH₃	250-300°C	Yana 2 ta NH₃

⚖️ Termik tahlilga yaqin tahlil usullari

DTA (Differensial Termik Analiz)

To'ldiruvchi

95%

Endotermik/ekzotermik hodisalarni aniqlaydi (ΔT)

✓ Afzallik:TGA massa yo'qotishini, DTA hodisa turini ko'rsatadi

✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

DSC (Differensial Skanerlovchi Kalorimetriya)

To'ldiruvchi

93%

Issiqlik oqimini o'lchaydi (ΔH, kJ/mol)

✓ Afzallik:DSC issiqlik miqdorini o'lchaydi, TGA massa yo'qotishini ko'rsatadi

✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

IQ spektroskopiya

To'ldiruvchi

90%

H₂O va SO₄²⁻ ligandlarini aniqlaydi

✓ Afzallik:IQ ligandlarni, TGA parchalanishni ko'rsatadi

✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

XRD (Rentgen difraksiya)

To'ldiruvchi

92%

Kristall strukturani aniqlaydi (NiSO₄ yoki NiO)

✓ Afzallik:XRD strukturani, TGA termik xatti-harakatni ko'rsatadi

✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

💡 To'liq tahlil uchun eng yaxshi kombinatsiya:

TGA (massa) + DTA (H₂O/SO₃) + IQ (H₂O, SO₄²⁻) + XRD (NiSO₄/NiO) + DSC (ΔH) — beshta metod birgalikda [Ni(H₂O)₆]SO₄ ni to'liq tavsiflaydi.

📋 Yakuniy xulosa

✓

TGA afzalligi

Bosqichma-bosqich suv yo'qotishini aniqlaydi. NiSO₄ yoki NiO qoldiqni ko'rsatadi.

⚠

Cheklovlar

Sekin qizdirish kerak. Ni²⁺ labile. H₂O va SO₃ gazi ajraladi.

⚖

Qo'shimcha metodlar

DTA (H₂O/SO₃), IQ (H₂O, SO₄²⁻), XRD (NiSO₄/NiO), DSC (ΔH) — to'liq tahlil uchun.

← Termik tahlil Barcha birikmalar →