📊 GEKSAAMMINKOBALT(III) — WERNER KOMPLEKSI!

[Co(NH₃)₆]³⁺ — luteo-kobalt, Werner koordinatsion nazariyasining asosi. Sariq rang, λmax = 475 nm, log β₆ = 35.0.

📊 Nima o'lchanadi?

Barqarorlik konstantasi (β₆) — log β₆ = 35.0.

Stoxiometriya — 1:6 (ML₆).

🔬 Qanday ishlaydi?

Job metodi — xL = 0.86 da maksimum.

Izosbestik nuqtalar — 380, 475 nm.

Werner nazariyasi: 1893-yilda Werner koordinatsion son 6 ekanligini isbotladi. Nobel mukofoti 1913. Inert kompleks — ligand almashinishi juda sekin.

d-d o'tish: λmax = 475 nm, ε = 55 M⁻¹cm⁻¹. Bu d-d o'tish natijasida yuzaga keladi (spin-taqiqlangan o'tish).

[Co(NH₃)₆]³⁺📊 Spektrofotometrik titrlash

Geksaamminkobalt(III)

Luteo-kobalt (sariq)

M = 267.48 g/mol • CAS: 14695-95-5

1:3 elektrolitlog β₆ = 35.0λmax = 475 nmε = 55

← Barcha birikmalar

🧪 Birikma haqida (spektrofotometrik titrlash uchun)

[Co(NH₃)₆]³⁺ — luteo-kobalt, Werner koordinatsion nazariyasining asosi. Spektrofotometrik titrlashda 1:3 elektrolit — 4 ta ion borligini ko'rsatadi.

Co³⁺ (d⁶, past spin) — inert kompleks
6 ta NH₃ ichki sferada (Co³⁺ ga bog'langan)
log β₆ = 35.0 — juda yuqori barqarorlik
λmax = 475 nm — sariq rang
ε = 55 M⁻¹cm⁻¹ — past sezgirlik (d-d o'tish)
Izosbestik nuqtalar — 380, 475 nm
Job metodi — xL = 0.86 → 1:6
Diamagnit — μ = 0 BM

📜 Luteo-kobalt — Verner koordinatsion nazariyasi asosi (Nobel 1913)

[Co(NH₃)₆]Cl₃ — luteo-kobalt, koordinatsion kimyoning asosiy namunasi. Alfred Werner 1893-yilda bu kompleksni o'rganib, koordinatsion nazariyasini isbotladi.

Werner bu kompleks orqali koordinatsion son 6 ekanligini isbotladi. 3 ta Cl⁻ tashqi sferada, 6 ta NH₃ ichki sferada. AgNO₃ qo'shilganda barcha 3 ta Cl⁻ cho'kadi. log β₆ = 35.0 — juda yuqori barqarorlik, inert kompleks. Bu kashfiyot uchun Werner 1913-yilda Nobel mukofotini oldi.

💡 Qiziqarli faktlar

Werner nazariyasi asosi — Nobel 1913

Werner 1893-yilda [Co(NH₃)₆]³⁺ kompleksini o'rganib, koordinatsion son 6 ekanligini isbotladi. Bu kashfiyot uchun 1913-yilda Nobel mukofotini oldi.

Sariq rang — d-d o'tish

[Co(NH₃)₆]³⁺ sariq rang beradi (λmax = 475 nm). Bu d-d o'tish natijasida yuzaga keladi. Molyar yutilish koeffitsienti ε = 55 M⁻¹cm⁻¹ — past (spin-taqiqlangan o'tish).

Inert kompleks

Co³⁺ (d⁶, past spin) inert kompleks — ligand almashinishi juda sekin (yarim yemirilish davri ~10⁶ soniya). Bu titrlash uchun qulay.

Diamagnit kompleks

Co³⁺ (d⁶, past spin) diamagnit — barcha elektronlar juftlangan (μ = 0 BM). Bu NMR spektroskopiya uchun mos.

Job metodi (uzluksiz variatsiyalar)

Job metodi yordamida stoxiometriya aniqlangan. xL = 0.86 da maksimum — bu 1:6 stoxiometriyani ko'rsatadi.

Beer-Lambert qonuni

A = ε·l·c — absorbsiya konsentratsiyaga to'g'ri proporsional. ε = 55 M⁻¹cm⁻¹ — past sezgirlik, lekin aniq o'lchash mumkin.

📐 Barqarorlik konstantasi (β₆) — kompleks mustahkamligi

Umumiy barqarorlik konstantasi (β₆) — Co³⁺ ioniga 6 ta NH₃ ligand birikishi natijasida hosil bo'lgan kompleksning termodinamik barqarorligini ifodalaydi. log β₆ = 35.0 — bu juda yuqori barqarorlikni ko'rsatadi, inert kompleks tufayli.

Bosqichli konstantalar:

Co³⁺ + NH₃ ⇌ [Co(NH₃)]³⁺ log K1 = 7.2

1-bosqich konstantasi — [Co(NH₃)]³⁺ (och sariq)

[Co(NH₃)]³⁺ + NH₃ ⇌ [Co(NH₃)₂]³⁺ log K2 = 6.8

2-bosqich konstantasi — [Co(NH₃)₂]³⁺ (sariq)

[Co(NH₃)₂]³⁺ + NH₃ ⇌ [Co(NH₃)₃]³⁺ log K3 = 6.3

3-bosqich konstantasi — [Co(NH₃)₃]³⁺ (sariq)

[Co(NH₃)₃]³⁺ + NH₃ ⇌ [Co(NH₃)₄]³⁺ log K4 = 5.8

4-bosqich konstantasi — [Co(NH₃)₄]³⁺ (sariq)

[Co(NH₃)₄]³⁺ + NH₃ ⇌ [Co(NH₃)₅]³⁺ log K5 = 5.2

5-bosqich konstantasi — [Co(NH₃)₅]³⁺ (sariq)

[Co(NH₃)₅]³⁺ + NH₃ ⇌ [Co(NH₃)₆]³⁺ log K6 = 4.5

6-bosqich konstantasi — [Co(NH₃)₆]³⁺ (to'q sariq)

β₆ = K₁ · K₂ · K₃ · K₄ · K₅ · K₆ = 10^35.0

Umumiy barqarorlik konstantasi — juda yuqori barqarorlik

📊 Spektral grafik — to'lqin uzunligi vs absorbsiya

Spektral grafik — to'lqin uzunligi (λ) vs absorbsiya (A). λmax = 475 nm da maksimal yutilish kuzatiladi. Slayderni harakatlantirib, to'lqin uzunligini o'zgartiring.

To'lqin uzunligi: 475 nm

350 nm475 nm (λmax)750 nm

To'lqin uzunligi:

475 nm

Absorbsiya:

0.75

Hodisa:

λmax — maksimal yutilish

📚 Nazariy izoh:

Maksimal yutilish — d-d o'tish

🔬 Job metodi grafigi — uzluksiz variatsiyalar

Job metodi — xL (ligand mol ulushi) vs A·(1-xL). Maksimum xL = 0.86 da — bu 1:6 stoxiometriyani ko'rsatadi.

Ligand mol ulushi (xL): 0.86

0.0 (faqat Co³⁺)0.86 (MAKSIMUM)1.0 (faqat NH₃)

xL:

0.86

A·(1-xL):

0.101

Hodisa:

1:6 stoxiometriya — MAKSIMUM

📚 Nazariy izoh:

MAKSIMUM — 1:6 stoxiometriya (ML₆)

🔬 Job metodi kalkulyatori — uzluksiz variatsiyalar

Metall va ligand konsentratsiyalarini kiriting — stoxiometriya aniqlanadi.

[Co³⁺] metall konsentratsiyasi (M):

[NH₃] ligand konsentratsiyasi (M):

Ligand mol ulushi (xL):

0.857

Stoxiometriya:

1:6 (ML₆)

Formula: xL = [NH₃] / ([Co³⁺] + [NH₃]) = 0.006 / (0.001 + 0.006) = 0.857

💡 Eslatma: xL = 0.50 → 1:1, xL = 0.67 → 1:2, xL = 0.75 → 1:3, xL = 0.86 → 1:6

🧮 Barqarorlik konstantasi kalkulyatori

log β₆ ni kiriting — ΔG° hisoblanadi.

log β₆:

[Co³⁺] (M):

[NH₃] (M):

β₆:

1.00e+35

ΔG° (kJ/mol):

-199.67

Formula: ΔG° = −RT·ln(β₆) = −8.314 × 298 × ln(10^35) / 1000 = -199.67 kJ/mol

📊 Benesi-Hildebrand kalkulyatori

Absorbsiya va ligand konsentratsiyasini kiriting — 1/A va 1/[L] hisoblanadi.

Absorbsiya (A):

[NH₃] ligand (M):

1/A:

1.333

1/[NH₃]:

100.000

Formula: 1/(A-A₀) = 1/(ε·[Co³⁺]·β₆) + 1/(ε·[Co³⁺]·β₆·[NH₃])

💡 Eslatma: 1/A vs 1/[NH₃] grafigi chiziqli bo'lsa, β₆ hisoblanadi.

📊 Izosbestik nuqtalar — muvozanat ko'rsatkichi

Izosbestik nuqta — turli konsentratsiyalarda olingan spektrlarning kesishgan nuqtasi. [Co(NH₃)₆]³⁺ uchun izosbestik nuqtalar: 380, 475 nm.

Bitta izosbestik nuqta

Faqat erkin ligand va kompleks muvozanatda.

Bir nechta izosbestik nuqta

[Co(NH₃)]³⁺, [Co(NH₃)₂]³⁺, [Co(NH₃)₃]³⁺, [Co(NH₃)₄]³⁺, [Co(NH₃)₅]³⁺, [Co(NH₃)₆]³⁺ — bir nechta kompleks shakllari muvozanatda.

🧪 Laboratoriyada 0 dan bajarish tartibi (nazariy asoslangan)

⚠ Xavfsizlik choralari

KRITIK

Kerakli asboblar

KRITIK

Co³⁺ eritmasini tayyorlash

KRITIK

NH₃ eritmasini tayyorlash

KRITIK

Job metodi uchun eritmalarni tayyorlash

KRITIK

Spektrofotometrik o'lchash

Job grafigini qurish

β₆ hisoblash (Benesi-Hildebrand)

Natijalarni tahlil qilish

Tozalash va saqlash

🔬 Laboratoriya tahlil natijalari (nazariy izohlar bilan)

Har bir laboratoriya natijasiga nazariy izoh beriladi.

O'lchash ID

SPEC-24-001

2026-06-15 • 1.0e-3 M • λmax = 475 nm

📝 Toza [Co(NH₃)₆]³⁺ — standart sharoit

📚 Nazariy izoh:

Standart sharoitda A = 0.75, λmax = 475 nm. Bu [Co(NH₃)₆]³⁺ ning sariq rangini ko'rsatadi.

Absorbsiya (A):

0.75

λmax (nm):

475

Ionlar soni:

Elektrolit turi:

1:3 elektrolit

⚖️ Kengaytiruvchi metodlar — spektrofotometrik titrlashga qo'shimcha

UV-Vis spektroskopiya

To'ldiruvchi

100%

Spektrlarni qayd etish va tahlil qilish

✓ Afzallik:Tez va aniq spektral ma'lumotlar, ε = 55 M⁻¹cm⁻¹ — past sezgirlik (d-d o'tish)

✗ Kamchilik:Faqat yutuvchi moddalar uchun

Potentsiometrik titrlash

To'ldiruvchi

85%

Potensial o'zgarishini o'lchash

✓ Afzallik:Rangsiz eritmalar uchun

✗ Kamchilik:Ion-selektiv elektrod kerak

Kalorimetrik titrlash

To'ldiruvchi

80%

Issiqlik o'zgarishini o'lchash (ΔH)

✓ Afzallik:Termodinamik parametrlar (ΔH, ΔS)

✗ Kamchilik:Qimmat uskunalar

NMR spektroskopiya

To'ldiruvchi

95%

Yadro magnit rezonansi

✓ Afzallik:Strukturaviy ma'lumotlar (diamagnit)

✗ Kamchilik:Diamagnit moddalar uchun (Co³⁺ diamagnit)

EPR spektroskopiya

To'ldiruvchi

60%

Elektron paramagnit rezonans

✓ Afzallik:Paramagnit moddalar uchun

✗ Kamchilik:Faqat paramagnit moddalar (Co³⁺ diamagnit)

EXAFS spektroskopiya

To'ldiruvchi

85%

Kengaytirilgan rentgen nurlari yutilish nozik tuzilishi

✓ Afzallik:Mahalliy strukturani aniqlash (Co-N masofalari)

✗ Kamchilik:Sinxrotron nurlari kerak

💡 To'liq tahlil uchun eng yaxshi kombinatsiya:

Spektrofotometrik titrlash (β₆, stoxiometriya) + UV-Vis (spektrlar) + NMR (diamagnit Co³⁺) + EXAFS (mahalliy struktura) + Kalorimetriya (ΔH, ΔS) — besh metod birgalikda [Co(NH₃)₆]³⁺ ni to'liq tavsiflaydi.

✅ Asosiy xulosalar

Spektrofotometrik titrlash — barqarorlik konstantalarini aniqlashning asosiy usuli
Umumiy barqarorlik konstantasi β₆ — log β₆ = 35.0 (juda yuqori barqarorlik)
Job metodi — xL = 0.86 → 1:6 stoxiometriya
Izosbestik nuqtalar — 380, 475 nm
d-d o'tish — λmax = 475 nm, ε = 55 M⁻¹cm⁻¹
Diamagnit — μ = 0 BM (barcha elektronlar juftlangan)

← Spektrofotometrik titrlash Barcha birikmalar →