[Co(NH3)5Cl]Cl2

Pentaamminklorokobalt(III) xlorid

Purpureo-kobalt (binafsha) • C₄ᵥ • Δo=20,500 cm⁻¹

Simmetriya buzilishi⏱ Akvatsiya kinetikasi
← Birikmalar
Ko'rinuvchi rang
binafsha-qizil (purpureo)
Yutilgan (~530 nm, yashil)

[Co(NH3)5Cl]Cl2

C₄ᵥ simmetriya⏱ SN1 kinetika

[Co(NH₃)₅Cl]Cl₂ (Purpureo-kobalt) — Werner klassikasining ikkinchi muhim namunasi. Luteo dan farqli o'laroq, bunda bitta Cl⁻ ligandi ichki koordinatsion sferagabog'langan → Oh simmetriya C₄ᵥ ga buziladi. Bu spektral yorilishga (¹T₁g → ¹E + ¹A₂) va rangning binafshaga o'zgarishiga olib keladi. Werner (1893) bu kompleks orqali ichki va tashqi koordinatsion sferani ajratib ko'rsatgan — koordinatsion nazariyaning asosiy dalili.

Simmetriya
C₄ᵥ
Yer holati
¹A₁
Δo (cm⁻¹)
20,500
Ionlar (H₂O)
3 ta

Fizik-kimyoviy xususiyatlar

Molyar massa250.44 g/mol
CAS raqami13859-51-3
Kristall tizimOrtorombik yoki monoklinik
Nuqta guruhiC₄ᵥ (aksial simmetriya)
Co–N (ekv.)1.96 Å (ekvatorial Co–N)
Co–N (aks., trans-Cl)1.98 Å (aksial Co–N, trans-Cl)
Co–Cl2.29 Å (Co–Cl)
Kashfiyot1798 (Tassaert), 1893 (Werner tushuntirgan)

⚛ Spektroskopik parametrlar

MetallCo³⁺ (d⁶ LS)
Δo20,500 cm⁻¹
Ds (tetragonal)3000 cm⁻¹
Dt (tetragonal)800 cm⁻¹
Racah B590 cm⁻¹ (β=0.536)
CFSE-2.4Δₒ + 2P (LS)
μeff0 μB (diamagnit)
Akvatsiya (25°C, pH 7)k = 1.8×10⁻⁶ s⁻¹ (25°C, pH 7) ~ t½ ≈ 4.5 kun
Sintez usuli
[Co(NH₃)₆]Cl₃ + HCl (konsentrlangan) → [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂ + NH₄Cl (issiqlik ostida)
Luteo [Co(NH₃)₆]Cl₃ ni konsentrlangan HCl bilan qizdirilsa, bitta NH₃ ligandi Cl⁻ ga almashadi. Sariq kristallardan binafsha-qizil Purpureo hosil bo'ladi. Bu birinchi tarixiy sintez — Tassaert (1798) va Werner (1893) tomonidan takomillashtirilgan.

🔷 Nazariy asos: Simmetriya buzilishi Oh → C₄ᵥ

Purpureo ning kalit xususiyati — simmetriya buzilishi. Luteo da 6 ta NH₃ ligandi ekvivalent (Oh), lekin bu erda 5 NH₃ + 1 Cl⁻ bor. Cl⁻ ni Co ga aksial bog'lanishi z o'qi bo'ylab tetragonal buzilish beradi va simmetriya Oh dan C₄ᵥ ga pasayadi. Bu jarayonning spektral oqibatlari juda muhim.

Oh vs C₄ᵥ simmetriyasi

Oh (Luteo)
48 ta simmetriya elementi: E, 8C₃, 6C₂, 6C₄, 3C₂', i, 6S₄, 8S₆, 3σₕ, 6σd
6 ta ekvivalent NH₃ ligandi
↓ Cl⁻ qo'shilishi
C₄ᵥ (Purpureo)
8 ta simmetriya elementi: E, 2C₄, C₂, 2σᵥ, 2σd
4 ekvatorial NH₃ + 1 aksial NH₃ + 1 Cl⁻ (aksial)

Yorilish jadvali

¹A₁g→¹A₁
Yer holati saqlanadi (o'zgarmaydi)
¹T₁g→¹E (a) + ¹A₂
Ikkiga yoriladi (Ds, Dt tufayli)
¹T₂g→¹B₂ + ¹E (b)
Ham ikkiga yoriladi

🎓 Tetragonal buzilish parametrlari: Ds va Dt qiymatlari Cl⁻ ligandning zaif maydonini kvantitativ o'lchaydi. Ekvatorial va aksial ligandlar orasidagi farq: 4 ekvatorial NH₃ (kuchli) + 1 aksial Cl⁻ (zaif). Ds ≈ 3000, Dt ≈ 800 cm⁻¹ → polosa yorilishi ~1500 cm⁻¹. Agar 2 ta Cl⁻ trans-holatda bo'lsa (Praseo, D₄ₕ), yorilish yanada kattaroq (~5000 cm⁻¹) — polosalar yaqqol farqlanadi.

📈 Interaktiv UB-Vis yutilish spektri

Polosalarga ustiga bosing. 530 va 490 nm — ¹T₁g ning yorilgan qismlari (bu Purpureo ning eng muhim xususiyati!).

A=1A=2A=3A=4200300400500600700780λ (nm)Optik zichlik (A)¹T₁g yorilish sohasi530 nm¹A₁ → ¹E (a)ε = 50490 nm370 nm250 nm208 nm[Co(NH₃)₅Cl]²⁺ UB-Vis spektri (0.001 M, 0.1 M HCl)

¹A₁ → ¹E (a)

C₄ᵥ da ¹T₁g → ¹E + ¹A₂ yorilishi

🔷 Yorilish 1/2O'rta
λmax
530 nm
ν̃ (cm⁻¹)
18,868
ε (M⁻¹·sm⁻¹)
50
E (kJ/mol)
226
Tanlash qoidasi:
Spin ruxsat (ΔS=0), Laport TAQIQ (g→g)
Diagnostik:
Simmetriya buzilishining tasdig'i — Oh da yagona polosa edi, C₄ᵥ da 2 ga bo'lindi
🎓 Batafsil ilmiy izoh:
Oh (Luteo) da ¹A₁g → ¹T₁g bir polosa (475 nm) beradi. Cl⁻ ni koordinatsiya qilishi Oh simmetriyasini C₄ᵥ ga buzadi — z o'q Co–Cl bo'ylab yo'nalgan. Bu ta'sirda t₂g va eg orbitallar qo'shimcha yoriladi (tetragonal buzilish): eg → a₁ (dz²) + b₁ (dx²−y²). Shu tufayli Oh dagi yagona ¹T₁g holati C₄ᵥ da ¹E + ¹A₂ ga yoriladi. Bu polosa (530 nm) ¹E qismiga to'g'ri keladi va Luteo (475 nm) dan pastroq energiyada joylashadi, chunki Cl⁻ NH₃ dan zaifroq ligand.

Yutilish polosalari — ilmiy tayinlash jadvali

λ (nm)ν̃ (cm⁻¹)O'tish (C₄ᵥ)Oh danεTurDiagnostika
53018,868¹A₁ → ¹E (a)¹T₁g50d–d (¹T₁g yo Simmetriya buzilishining tasdig'i — Oh da ya...
49020,408¹A₁ → ¹A₂ (b)¹T₁g45d–d (¹T₁g yo Tetragonal buzilishning ikkinchi qismi (Ds, ...
37027,027¹A₁ → ¹E (b) + ¹B₁¹T₂g45d–d (¹T₂g yoIkkinchi d–d polosa (Oh dagi 340 nm ga muvofi...
25040,000LMCT (Cl → Co)—12000LMCT (Cl⁻ pπ LMCT Cl⁻ dan — Purpureo ning binafsha-qizil ...
20848,077LMCT (N → Co) + IL—22000LMCT + LiganNH₃ dan LMCT — Luteo dagi 210 nm ga muvofiq...

💠 Polosa yorilishi diagrammasi: Oh → C₄ᵥ

Bu diagrammada Luteo (Oh) va Purpureo (C₄ᵥ) energiyalari yonma-yon ko'rsatilgan. ¹T₁g ning ikkiga yorilishi Purpureo ning eng aniq spektroskopik xususiyati.

Luteo [Co(NH₃)₆]³⁺ (Oh)¹A₁gYer (t₂g⁶ eg⁰)¹T₁g21 053 cm⁻¹ (475 nm)¹T₂g29 412 cm⁻¹ (340 nm)475 nm340 nmCl⁻ qo'shilishOh → C₄ᵥ buzilishiPurpureo [Co(NH₃)₅Cl]²⁺ (C₄ᵥ)¹A₁Yer (o'zgarmaydi)¹E (a)18 868 cm⁻¹ (530 nm)¹A₂20 408 cm⁻¹ (490 nm)YorilishΔE = 1540 cm⁻¹¹E (b)¹B₁~27 000 cm⁻¹ (370 nm)530 nm490 nm370 nmChapdagi 2 ta polosa → o'ngdagi 4 ta polosa (yorilish)
¹A₁g → ¹A₁
Yer holati simmetriyani saqlaydi (Oh va C₄ᵥ da bir xil). Bu o'zgarish spektrga ta'sir qilmaydi.
¹T₁g → ¹E + ¹A₂
Yorilish ΔE = 1540 cm⁻¹ — 530 va 490 nm da 2 polosa. Purpureo ning eng nozik xususiyati!
¹T₂g → ¹E + ¹B₁
Ham yoriladi, lekin farq kichik (~500 cm⁻¹) — bir polosa (370 nm) sifatida ko'rinadi.

Tetragonal maydon parametrlari: Ds va Dt

C₄ᵥ simmetriyasidagi buzilish ikki parametr — Ds va Dt — bilan tavsiflanadi. Bular ekvatorial va aksial ligandlar farqini kvantitativ o'lchaydi.

Ds parametri

Ds = (2/7) × [σ(NH₃) − σ(Cl⁻)]
• σ — σ-donor sigma parametri
• Ligandlar σ-donorlik farqini o'lchaydi
• Ds > 0 → aksial ligand kuchsizroq (Cl⁻ < NH₃)
• Bu kompleksda Ds ≈ 3000 cm⁻¹

Dt parametri

Dt = (4/7) × [π(NH₃) − π(Cl⁻)]
• π — π-bog'lanish parametri
• π-donor/akseptor farqini o'lchaydi
• Cl⁻ π-donor → Dt kichikroq
• Bu kompleksda Dt ≈ 800 cm⁻¹

🧮 Ds, Dt ni polosa yorilishidan hisoblash:

E(¹A₂) − E(¹E) = 2Ds + 10Dt
20 408 − 18 868 = 1 540 cm⁻¹
2Ds + 10Dt = 1 540
Qo'shimcha ma'lumot (chastota polosalari) orqali: Ds = 3000, Dt = 800

🎓 Amaliy ma'no: Ds va Dt qiymatlari qanchalik katta bo'lsa, tetragonal buzilish shunchalik katta va polosa yorilishi aniqroq. trans-[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ (Praseo, D₄ₕ) da 2 ta Cl⁻ trans-holatda → Ds va Dt yanada kattaroq (Ds ≈ 5500, Dt ≈ 1400 cm⁻¹) → polosalar aniq ajralib turadi. Bu simmetriya buzilishining miqdorini spektroskopik jihatdan aniqlash imkonini beradi.

⏱ Interaktiv: Akvatsiya kinetikasi simulyatori (Taube SN1)

[Co(NH₃)₅Cl]²⁺ + H₂O → [Co(NH₃)₅(H₂O)]³⁺ + Cl⁻ (Taube, 1952 — Nobel 1983). pH va vaqtni o'zgartirib qoldiq kompleks foizini kuzating.

pH3
1 (HCl)7 (neytral)13 (NaOH)
Vaqt (soat)0 daq
0 daq3.5 kun7 kun
Purpureo qoldig'i
100.0%
binafsha rang
Roseo hosil bo'ldi
0.0%
pushti rang
Yarim yashash (t½)
4.5 kun
k = 1.8e-6 s⁻¹
Rangning o'zgarishi (progress):
Purpureo (binafsha)Roseo (pushti)
pHk (s⁻¹)Yarim yashash (t½)Izoh
11.7×10⁻⁶4.7 kunH⁺ ta'siri kam, sof akvatsiya
31.8×10⁻⁶4.5 kunStandart sharoit
51.9×10⁻⁶4.2 kunKichik OH⁻ ta'siri
72.5×10⁻⁶3.2 kunNeytral muhit
93.8×10⁻⁴30 daqOH⁻ kataliz (base hydrolysis, SN1CB)
111.2×10⁻²1 daqJuda tez — deprotoniyalanish
13> 1< 1 sInstant hidroliz

🎓 SN1CB mexanizmi (Basolo-Pearson, 1965): Ishqoriy muhitda tezlik keskin oshadi. Mexanizm: (1) OH⁻ NH₃ ligandidan protonni oladi → [Co(NH₃)₄(NH₂)Cl]⁺ (konjugat asos); (2) NH₂⁻ Co ga π-donorlik ko'rsatib Co–Cl bog'ini zaiflashtiradi → Cl⁻ ajraladi (SN1); (3) H₂O keladi va NH₂ protonlanadi. Bu shu tufayli asosli hidroliz nomini oladi, lekin haqiqatan asos konjugat asos hosil qiladi, hujum qilmaydi. Nobel mukofoti (Taube, 1983) shu ish uchun berilgan.

🧮 Δo va Racah B parametrini spektrdan hisoblash

Purpureo uchun hisob-kitob murakkabroq — ν₁ va ν₂ ning yorilishini hisobga olib o'rtacha energiyani ishlatamiz.

1
Yorilgan ν₁ o'rtachasi
ν₁_avg = (18 868 + 20 408) / 2 = 19 638 cm⁻¹
2
Ikkinchi polosa
ν₂ (¹A₁ → ¹E(b)+¹B₁) = 27 027 cm⁻¹ (370 nm)
3
Farqni hisoblash
ν₂ − ν₁_avg = 27 027 − 19 638 = 7 389 cm⁻¹
4
Racah B (12B formulasi)
B = 7 389 / 12 ≈ 616 cm⁻¹ (aniq eksp: 590 cm⁻¹)
➜ B = 590 cm⁻¹
5
Δo ni hisoblash
Δo ≈ ν₁_avg + 4B + 3C ≈ 20 500 cm⁻¹
➜ Δo = 20 500 cm⁻¹
6
Luteo bilan taqqoslash
Purpureo Δo (20 500) &lt; Luteo Δo (22 900)
➜ Cl⁻ zaifroq ligand
7
Nefelauksetik β
β = 590 / 1100 = 0.536
➜ β = 0.54 (Luteo dan biroz kovalentroq)
8
Ds va Dt
ΔE(¹E − ¹A₂) = 1 540 = 2Ds + 10Dt
➜ Ds ≈ 3000, Dt ≈ 800 cm⁻¹

Purpureo natijalari

Δo
20,500
cm⁻¹
Racah B
590
cm⁻¹
Ds
3000
cm⁻¹
Dt
800
cm⁻¹

🏆 Werner koordinatsion seriyasi — Purpureo ni tanish

NH₃ ni Cl⁻ ga almashtirilganda simmetriya, Δo va rang qanday o'zgaradi:

RangFormulaAn'anaviy nomiSimmetriyaλ₁ (nm)Δo (cm⁻¹)Yorilish
[Co(NH₃)₆]³⁺Luteo (sariq)Oh47522,900yo'q (yagona polosa)
[Co(NH₃)₅Cl]²⁺Purpureo (binafsha)C₄ᵥ53020,500← BU KOMPLEKS
cis-[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺VioleoC₂ᵥ54019,5003 polosa (yorilish katta)
trans-[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺Praseo (yashil)D₄ₕ62419,0002 polosa (kuchli yorilish)
[Co(NH₃)₅H₂O]³⁺Roseo (pushti)C₄ᵥ49520,800¹E + ¹A₂ (H₂O yumshoq)

🎓 Werner tajribasi (1893) — koordinatsion sferani isbotlash

Werner AgNO₃ titrant bilan Purpureo ni tekshirdi: 3 ta Cl⁻ ionidan faqat 2 tasi AgCl cho'kmasiga tushdi. Uchinchi Cl⁻ ichki koordinatsion sferada Co bilan bog'langan — bu Werner nazariyasining birinchi empirik dalili edi. Luteo (4 ion, 3 Cl⁻ AgCl) va Purpureo (3 ion, 2 Cl⁻ AgCl) ni taqqoslash orqali ichki va tashqi sfera tushunchasi tug'ildi. Bu ish 1913 yilda Nobel mukofotini olib keldi.

🔀 Purpureo ham LS (Δo > P)

Luteo dan Δo pastroq bo'lishiga qaramay, Purpureo hali ham LS holatda. Chunki 20 500 cm⁻¹ > 21 000 cm⁻¹ chegara qiymatidan biroz past bo'lsa ham, aslida Co³⁺ da bir necha effektlar (Racah B kamayishi) LS ni afzal qiladi.

XususiyatHS d⁶LS d⁶BU KOMPLEKS
Elektron konfiguratsiyat₂g⁴ eg²t₂g⁶ eg⁰LS ✓
Toq elektronlar4 ta0 ta0 ✓
Spin (S)S = 2S = 0S = 0
Yer holati termi⁵T₂g (Oh) / ⁵E (C₄ᵥ)¹A₁g / ¹A₁¹A₁
Magnit moment (μB)4.900.00 (diamagnit)0.00 ✓
Kutilgan Δo< P (< 21 000)> P (> 21 000)20 500 (chegara)
Reaktsion tezligiLabilInertInert (biroz labilroq Luteo dan)

Interaktiv Beer-Lambert kalkulyatori

A = ε · c · l
1.00e-3 M
1.0 sm
Optik zichlik
A = 0.050
A = 50 × 1.00e-3 × 1
Transmittans
T = 89.13%
T = 10⁻ᴬ × 100%

Namuna tayyorlash usullari

0.1 M HCl eritmasi

Kislotali sharoit akvatsiyani sekinlashtiradi. Standart o'lchov.

✓ Afzalliklar

  • • Akvatsiya bostirilgan
  • • Cl⁻ ionli kuchni saqlaydi
  • • 24 soat stabil
  • • Aniq λmax

✗ Kamchiliklar

  • • Kuchli HCl xavfsizlik
  • • Yuqori ionli kuch
  • • UB da Cl⁻ biroz yutadi
Diapazon
220–800 nm
Ruxsat
0.5 nm
Konsentratsiya
10⁻³ M
Tayyorlash
5 daq

️ UB-Vis tahliliga halaqit beruvchi omillar

ManbaSohasiTa'sirJiddiylik
Akvatsiya (Cl⁻ → H₂O almashinuvi)530 nm daRang binafsha → pushti (Roseo, 495 nm) ga o'tadi, ε o'zgaradiYuqori
Base hydrolysis (OH⁻ ta'siri)Butun spektrpH > 8 da tezlik 200× ortadi (SN1CB mexanizm), kompleks parchalanadiYuqori
LMCT polosa kuchi (Cl⁻)230–280 nmε ≈ 12 000 — d–d polosalarni bosadi, UB soha to'yinganYuqori
Yoruglik ta'sirida foto-akvatsiyaUB polosadahv (250 nm) → Cl⁻ chiqib ketadi, [Co(NH₃)₅H₂O]³⁺ hosil bo'ladiO'rta
Co(II) aralashmasi500–520 nm[Co(H₂O)₆]²⁺ pushti (ε ≈ 5) — Purpureo binafsha rangini buzadiO'rta
NH₄Cl aralashmasi (sintezdan)200–240 nmNH₄⁺ UB da yutadi, bazaviy chiziq buziladiO'rta
Cis/trans izomerizatsiyaButun spektrUzoq turishda cis-[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ ga o'tishi mumkin (past ehtimol)Past
Ionli kuch effektiλmax daYuqori NaCl da ε biroz o'zgaradi (aktivlik koeffitsienti)Past
Yechim: Akvatsiya (Cl⁻ → H₂O almashinuvi)

0.1 M HCl da eritish. Yangi tayyorlangan namuna. Sovutish (4°C). Tez o'lchash (< 5 daqiqa).

🎨 Purpureo (binafsha) rangi qanday paydo bo'ladi?

🎡 Rang aylanasi

QizilTo'q sariqSariqSariq-yashilYashil↓ Yutilgan (530)Ko'kBinafsha↑ Ko'ringanQizil-binafshaPurpureo(binafsha)

Rangning mantiqi

  1. Kompleks 530 nm da yashil yutadi
  2. Yashilning to'ldiruvchisi — binafsha-qizil
  3. 250 nm da qo'shimcha LMCT (Cl → Co) — chuqurroq binafsha
  4. Natijada — purpureo (klassik binafsha-qizil)
Luteo vs Purpureo rang farqi

Luteo: 475 nm (binafsha) yutadi → sariq ko'rinadi.
Purpureo: 530 nm (yashil) yutadi → binafsha-qizil ko'rinadi.
Farq: Cl⁻ Δo ni pasaytiradi → yutilish uzunroq λ ga siljiadi → rang o'zgaradi. Bu Werner an'anaviy nomlarining spektroskopik asosi.

💧 Akvatsiya rang o'zgarishi

Purpureo (binafsha) suvda turishda → Roseo (pushti) ga o'tadi. Bu chunki Cl⁻ H₂O ga almashadi va Δo biroz oshadi (20 500 → 20 800). Ko'zga ko'rinadigan didaktik namuna!

📜 Tarixiy xronologiya — Purpureo va koordinatsion nazariya

1798
B. M. Tassaert [Co(NH₃)₆]Cl₃ ni oladi — Purpureo ham shu vaqtda kashf etilgan
1822
L. Gmelin Purpureo ni sistematik o'rganadi va nom beradi (lotincha 'purpureus')
1875
S. M. Jørgensen «Konstitutsion nazariya» bilan Purpureo va Praseo farqini izohlaydi (noto'g'ri)
1893
🏆 A. Werner Purpureo ni C₄ᵥ oktaedr sifatida ko'rsatib, ichki/tashqi Cl farqini isbotlaydi
1899
Werner elektr o'tkazuvchanlik bilan Luteo (4 ion) vs Purpureo (3 ion) ni ajratadi
1907
AgNO₃ tajribasi: Purpureo dan 2 ta Cl⁻ AgCl hosil qiladi, ichkisi (1 ta) qolgan
1913
🏆 Werner Nobel mukofoti — bu tajribalar asosida
1929
Bethe kristall maydon nazariyasi — C₄ᵥ simmetriyasidagi yorilish tushuntirildi
1952
🏆 Taube: Purpureo akvatsiya kinetikasi (SN1 mexanizmi) — Nobel 1983
1965
Basolo & Pearson: SN1CB (base hydrolysis) mexanizmi Purpureo uchun
1980-
DFT hisoblashlari C₄ᵥ simmetriyasidagi polosa yorilishini tasdiqlaydi
2026
🎓 O'zbekistonda jdakimyo.uz platformasida o'zbek tilida taqdimot

💼 Amaliy ahamiyati va qo'llanilishi

Sintetik boshlang'ich modda
Barcha [Co(NH₃)₅X] komplekslar bu birikmadan olinadi (X = H₂O, NO₂, NCS, OH, N₃, ...)
⏱
Akvatsiya kinetikasi
SN1 mexanizmini o'rganishning etaloni (Taube ishlari, Nobel 1983)
Simmetriya buzilishi tadqiqoti
Oh → C₄ᵥ buzilishning eng aniq spektroskopik namunasi
⚗️
Werner ichki sferasi
Ichki (1 Cl) vs tashqi (2 Cl⁻) ni AgNO₃ bilan ajratish — klassik tajriba
☀️
Fotokimyo
UV nurlanishda foto-akvatsiya (Cl⁻ → H₂O) mexanizmi
💻
Nazariy hisoblashlar
DFT/TDDFT uchun C₄ᵥ simmetriyali benchmark
🎨
Rangning didaktik namuna
Purpureo → Roseo (akvatsiya) rang o'zgarishi ko'zga ko'rinadi
Ionli o'tkazuvchanlik
3-ionli elektrolit sifatida Werner nazariyasining tasdig'i

Asosiy xulosalar

  1. λ₁ = 530 nm (ε=50): ¹A₁ → ¹E — Oh dagi ¹T₁g ning past qismi
  2. λ₂ = 490 nm (yelka, ε=45): ¹A₁ → ¹A₂ — ¹T₁g ning yuqori qismi
  3. Polosa yorilishi ΔE = 1 540 cm⁻¹ — simmetriya buzilishining aniq spektroskopik dalili
  4. λ₃ = 370 nm (ε=45): ¹A₁ → ¹E(b) + ¹B₁ — Oh ¹T₂g dan
  5. λ₄ = 250 nm (ε≈12 000): LMCT (Cl → Co) — binafsha rangning asosiy sababi
  6. Δo = 20 500 cm⁻¹ — Luteo (22 900) dan pastroq, Cl⁻ zaifroq ligand
  7. Ds = 3000, Dt = 800 cm⁻¹ — tetragonal buzilish parametrlari
  8. Racah B = 590 cm⁻¹, β = 0.54 — Luteo dan biroz kovalentroq
  9. LS holat — 3 ta polosa, S=0, diamagnit (μ=0)
  10. Akvatsiya: t½ = 3.2 kun (pH 7) — inert kompleks, SN1 mexanizmi (Taube, Nobel 1983)
  11. Werner tajribasi — 3 ion, 2 Cl⁻ AgCl beradi (ichki sfera dalili, Nobel 1913)
  12. Sintez etaloni — barcha [Co(NH₃)₅X] komplekslarga boshlang'ich modda
← [Co(NH₃)₆]Cl₃ (Luteo)[Co(en)₃]Cl₃ →