π-KOMPLEKSLAR

🥪Sendvich birikmalar (Metallosenlar)

Aromatik π-halqalar orasidagi metall atomi • Ferrosen va 18-elektron qoidasi • 1973-yil Nobel mukofoti

📋Sendvich tuzilish mohiyati

Markaziy metallFe²⁺ (d⁶)
Gaptlikη⁵ (har bir halqa)
Valent elektronlar18 e⁻
SimmetriyaD₅ₕ / D₅_d

Ferrosenda temir atomi ikkita parallel siklopentadienil halqasi orasida joylashadi. Temirning d-orbitallari va halqaning delokallangan π-molekulyar orbitallari o'rtasida kuchli kovalent kovergent bog'lanish yuzaga keladi.

Sendvich (metallosen) komplekslari

Metallosenlar oilasi(5 ta)

FormulaNomiRangiXususiyati
[Fe(η⁵-C₅H₅)₂]Bis(siklopentadienil)temir (Ferrosen)To'q sariq1951-yilda kashf etilgan, 1973-yil Nobel mukofoti (Fischer, Wilkinson), 18e⁻ qoidasiga to'liq mos
[Cr(η⁶-C₆H₆)₂]Bis(benzol)xrom(0)JigarrangIkkita neytral benzol halqasi orasida xrom atomi, 18e⁻
[U(η⁸-C₈H₈)₂]UranotsenYashilSiklooktatetraen (COT²⁻) halqalari bilan aktinoid sendvichi
[Co(η⁵-C₅H₅)₂]KobaltotsenTo'q binafsha19 elektronli kuchli qaytaruvchi radikal (1 ta toq elektron)
[Ni(η⁵-C₅H₅)₂]NikelotsenZumrad yashil20 elektronli paramagnit (2 ta toq elektron)