🩸 Metalloproteinlar
Gemoglobin • Mioglobin • Sitoxromlar • Xlorofil
📋 Metalloproteinlar — metall saqlovchi oqsillar
Metalloproteinlar — tarkibida bir yoki bir nechta metall ioni saqlovchi oqsillar. Metall ionlari oqsil funksiyasi uchun zarur — ular katalitik markaz, elektron tashuvchiyoki strukturaviy element sifatida xizmat qiladi. Inson oqsillarining ~30% i metalloproteinlardir.
Asosiy funksiyalari
- • O₂ tashish: Gemoglobin, mioglobin (Fe)
- • Elektron tashish: Sitoxromlar (Fe), plastosianin (Cu)
- • Fotosintez: Xlorofil (Mg)
- • Kataliz: Karboangidraza (Zn), SOD (Cu, Zn)
- • Struktura: Rux barmoq oqsillari (Zn)
Metall bog'lanish turlari
- • Bezovta bog'lanish: Metall erkin holda bog'lanadi (Ca²⁺, Zn²⁺)
- • Kofaktor orqali: Gem (Fe), xlorin (Mg), B₁₂ (Co)
- • Klaster: Fe-S klasterlar, FeMo-kofaktor
- • Ko'prik ligand: O²⁻, S²⁻ orqali ko'p yadroli markazlar
📂 Metalloprotein turlari
🩸
Gemoglobin (Hb)
α₂β₂ tetramer • 4 ta Fe²⁺-gem • O₂ tashish • Kooperativlik • Bor effekti
💪
Mioglobin (Mb)
Monomer • 1 ta Fe²⁺-gem • O₂ zaxirasi • Giperbolik kinetika
⚡
Sitoxromlar
a, b, c, P450 • Fe²⁺/Fe³⁺ • Elektron tashish zanjiri • O₂ reduksiyasi
🌿
Xlorofil
Mg-xlorin • Fotosintez • Yorug'lik yig'ish • Reaksiya markazi
⚖️ Asosiy metalloproteinlar solishtirilishi
| Xususiyat | Gemoglobin | Mioglobin | Sitoxrom c | Xlorofil |
|---|---|---|---|---|
| Metall | Fe²⁺ | Fe²⁺ | Fe²⁺/Fe³⁺ | Mg²⁺ |
| Makrotsikl | Porfirin (gem) | Porfirin (gem) | Porfirin (gem C) | Xlorin |
| Oqsillar soni | 4 (α₂β₂) | 1 (monomer) | 1 | Ko'p (LHCI, LHCII) |
| Funksiyasi | O₂ tashish | O₂ zaxirasi | e⁻ tashish | Yorug'lik yig'ish |
| O₂ bog'laydimi? | Ha (kooperativ) | Ha (giperbolik) | Yo'q | Yo'q |
| Redoks faolmi? | Yo'q (faqat O₂) | Yo'q (faqat O₂) | Ha (Fe²⁺↔Fe³⁺) | Ha (fotoinduktsiya) |
| Spektr (asosiy) | Sore ~415 nm | Sore ~418 nm | α ~550 nm | Q-tasma ~680 nm |