⚠️ SARIQ QON TUZI — 4:1 ELEKTROLIT!

K₄[Fe(CN)₆] — sariq qon tuzi, Prussian Blue sintezining asosiy komponenti. 4 ta K⁺ tashqi sferada, 6 ta CN⁻ ichki sferada!

⚠ Ichki sfera:
6 ta CN⁻ — Fe²⁺ ga mustahkam bog'langan.
Sariq rang — sariq qon tuzi.
🔌 Tashqi sfera:
4 ta K⁺ — erkin ionlar.
Λm ≈ 540 S·cm²/mol — 4:1 elektrolit!

Prussian Blue: K₄[Fe(CN)₆] + Fe³⁺ → Fe₄[Fe(CN)₆]₃ (Prussian Blue, Berlin ko'ki). Bu cho'kma analitik kimyoda Fe³⁺ ni sifat aniqlash uchun ishlatiladi.

XAVF: Kislota qo'shilganda CN⁻ gazi ajralishi mumkin — JUDA ZAHARLI! Kislota qo'shmang!

K4[Fe(CN)6]🔌 Konduktometriya

Kaliy geksatsianoferrat(II)

Sariq qon tuzi (Yellow prussiate of potash)

M = 422.39 g/mol • CAS: 13943-58-3

4:1 elektrolit5 ionΛm ≈ 540Prussian Blue
← Barcha birikmalar

🧪 Birikma haqida (konduktometrik tahlil uchun)

K₄[Fe(CN)₆] — sariq qon tuzi, Prussian Blue sintezining asosiy komponenti. Termik tahlilda 4:1 elektrolit — 5 ta ion borligini ko'rsatadi.

  • Fe²⁺ (d⁶, past spin) — oktaedr geometriya
  • 6 ta CN⁻ ichki sferada (Fe²⁺ ga bog'langan)
  • 4 ta K⁺ tashqi sferada (erkin ionlar)
  • Λm ≈ 540 S·cm²/mol — 4:1 elektrolit
  • 5 ta ion — 4 ta K⁺ + 1 ta [Fe(CN)₆]⁴⁻
  • Diamagnit — μ = 0 BM (0 toq elektron)
  • Prussian Blue sintezi

📜 Sariq qon tuzi — Prussian Blue sintezi (1704-yil)

K₄[Fe(CN)₆] — kaliy ferrotsianid, 'sariq qon tuzi' nomi bilan mashhur. 1704-yilda Diesbach (Berlin) tomonidan tasodifan kashf etilgan — hayvon qoni va temir tuzlarini qizdirish orqali.

K₄[Fe(CN)₆] — Prussian Blue (Berlin ko'ki, Fe₄[Fe(CN)₆]₃) sintezining asosiy komponenti. Bu birikma Fe²⁺ ni o'z ichiga oladi va Fe³⁺ tuzlari bilan reaksiyaga kirishib, Prussian Blue cho'kmasini hosil qiladi. Bu reaksiya analitik kimyoda Fe³⁺ ni sifat aniqlash uchun ishlatiladi. K₄[Fe(CN)₆] ning Λm ≈ 540 S·cm²/mol — bu [Co(NH₃)₆]Cl₃ (Λm ≈ 432) dan yuqori, chunki 5 ta ion hosil qiladi (4:1 elektrolit). K₄[Fe(CN)₆] diamagnit (Fe²⁺, d⁶, past spin) — barcha 6 elektron t₂g orbitallarini to'ldiradi.

💡 Qiziqarli faktlar

Prussian Blue (Berlin ko'ki)

K₄[Fe(CN)₆] + Fe³⁺ → Fe₄[Fe(CN)₆]₃ (Prussian Blue). Bu cho'kma analitik kimyoda Fe³⁺ ni sifat aniqlash uchun ishlatiladi.

Sariq qon tuzi nomi

'Sariq qon tuzi' nomi 1704-yilda hayvon qoni va temir tuzlarini qizdirish orqali kashf etilganligidan kelib chiqqan.

Fe²⁺ inert kompleks

Fe²⁺ (d⁶, past spin, t₂g⁶) inert — ligand almashinishi juda sekin. CN⁻ kuchli maydon ligand bo'lgani uchun Fe²⁺ barqaror.

Diamagnit kompleks

Fe²⁺ (d⁶, past spin) barcha 6 elektron juftlangan — diamagnit (μ = 0 BM). Bu [Co(NH₃)₆]³⁺ (diamagnit) ga o'xshash.

4:1 elektrolit

K₄[Fe(CN)₆] 5 ta ion hosil qiladi (4 ta K⁺ + 1 ta [Fe(CN)₆]⁴⁻). Bu eng yuqori ion soni — Λm ≈ 540 S·cm²/mol.

🔌 K₄[Fe(CN)₆] — 4:1 elektrolit, Λm ≈ 540 S·cm²/mol

Bu kompleks konduktometriyada klassik namuna hisoblanadi. 4 ta K⁺ tashqi sferada — eritmada erkin harakatlanadi. 6 ta CN⁻ ichki sferada — Fe²⁺ ga bog'langan, erkin harakatlanmaydi.

Dissotsiatsiya reaksiyasi:
K₄[Fe(CN)₆] → 4K⁺ + [Fe(CN)₆]⁴⁻

5 ion

4 ta K⁺ + 1 ta [Fe(CN)₆]⁴⁻

4:1 elektrolit

Elektrolit turi

540 S·cm²/mol (25°C, 10⁻³ M)

Λm (25°C, 10⁻³ M)

5 ion

Ionlar soni

🔌 4:1 elektrolit — eng yuqori o'tkazuvchanlik

Muammo:
4 ta K⁺ tashqi sferada — eritmada erkin harakatlanadi. 6 ta CN⁻ ichki sferada — Fe²⁺ ga mustahkam bog'langan.
Ta'sir:
Λm ≈ 540 S·cm²/mol — bu 4:1 elektrolit uchun tipik qiymat. Eng yuqori ion soni — eng yuqori o'tkazuvchanlik.

✅ Yechim: Kohlrausch qonuni

Mexanizm:
Kohlrausch qonuni bo'yicha: Λm° = λ₊ + λ₋. Bu yerda λ₊ = 4×λ(K⁺), λ₋ = λ([Fe(CN)₆]⁴⁻).
Kohlrausch qonuni:
Λm° ≈ 540 S·cm²/mol = 4×λ(K⁺) + λ([Fe(CN)₆]⁴⁻). λ(K⁺) ≈ 73 S·cm²/mol bo'lsa, λ([Fe(CN)₆]⁴⁻) ≈ 540 - 4×73 = 248 S·cm²/mol.

📐 Nazariy element tarkibi

K₄[Fe(CN)₆] uchun nazariy tarkib. Fe²⁺ markaziy atom, 6 ta CN⁻ ichki sferada, 4 ta K⁺ tashqi sferada.

ElementMassa% (m/m)ManbaKonduktometrik signal
Fe55.84513.220%Fe²⁺ markaziy atom (ichki sfera)[Fe(CN)₆]⁴⁻ anioni — o'tkazuvchanlikka hissa qo'shadi
C72.06617.060%6×CN⁻ (6×C, ichki sfera)Ichki sferada — o'tkazuvchanlikka hissa qo'shmaydi
N84.04219.900%6×CN⁻ (6×N, ichki sfera)Ichki sferada — o'tkazuvchanlikka hissa qo'shmaydi
K156.39237.030%4×K⁺ (tashqi sfera, ion)4 ta K⁺ kationi — o'tkazuvchanlikka hissa qo'shadi
JAMI422.390100.000%Konduktometriya: 4 ta K⁺ + 1 ta [Fe(CN)₆]⁴⁻ = 5 ion

🔬 Konduktometrik tahlil parametrlari

K₄[Fe(CN)₆] uchun standart konduktometrik tahlil sharoitlari.

Yacheyka konstantasi
K = 1.0 cm⁻¹ (standart)
Chastota
1-4 kHz (o'zgaruvchan tok)
Harorat
25°C (standart)
Konsentratsiya
10⁻³ M (standart)
Erituvchi
Suv (deionizatsiyalangan)
O'lchash vaqti
2-3 daqiqa

📉 Interaktiv konduktometrik egri chiziq (konsentratsiyaga bog'liqlik)

Konsentratsiyaga bog'liq Λm — Kohlrausch qonuni bo'yicha suyultirilgan eritmalarda Λm ortadi. Slayderni harakatlantirib, konsentratsiyani o'zgartiring.

10⁻⁴ M10⁻² M10⁰ M
Konsentratsiya:
1.0e-3 M
Λm:
540.0 S·cm²/mol
κ:
0.540 mS/cm
📚 Nazariy izoh:

Standart konsentratsiya (10⁻³ M) — Λm ≈ 540 S·cm²/mol

010020030040050060010^-410^-310^-210^-110^0Konsentratsiya (M)Λm (S·cm²/mol)

🧪 Har xil erituvchilarda Λm

Erituvchining dielektrik doimiysi (ε) dissotsiatsiyaga ta'sir qiladi. Yuqori ε — ko'proq dissotsiatsiya, yuqori Λm.

SuvMetanolEtanolDMFCH₃CNAseton
Erituvchi:
Suv (H₂O)
Dielektrik ε:
78.5
Λm:
540 S·cm²/mol
📚 Izoh:

Standart erituvchi — eng yuqori o'tkazuvchanlik

🌡️ Temperatura ta'siri

Temperatura ortishi bilan ion harakatchanligi ortadi — Λm ortadi (Arrhenius tenglamasi).

15°C25°C50°C
Temperatura:
25°C
Λm:
540.0 S·cm²/mol
κ:
0.540 mS/cm
📚 Izoh:

Standart temperatura (25°C)

🏆 Verner klassik qatori — Λm va ionlar soni

Verner 1893-yilda kobalt komplekslarining molyar o'tkazuvchanligini o'lchab, ularning turli xil ionlar soniga ega ekanligini ko'rsatdi.

KompleksFormulasi (Verner)Ionlar soniΛm (S·cm²/mol)Elektrolit turi
[Co(NH₃)₆]Cl₃[Co(NH₃)₆]³⁺ + 3Cl⁻44321:3
K₃[Fe(CN)₆]3K⁺ + [Fe(CN)₆]³⁻44403:1
K₄[Fe(CN)₆]4K⁺ + [Fe(CN)₆]⁴⁻55404:1
[Co(en)₃]Cl₃[Co(en)₃]³⁺ + 3Cl⁻44351:3 (xelat)
[Co(NH₃)₅Cl]Cl₂[Co(NH₃)₅Cl]²⁺ + 2Cl⁻33401:2
[Co(en)₂Cl₂]Cl[Co(en)₂Cl₂]⁺ + Cl⁻22501:1 (xelat)
[Co(NH₃)₄Cl₂]Cl[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ + Cl⁻22501:1
[Co(NH₃)₃Cl₃][Co(NH₃)₃Cl₃]⁰00Noelektrolit

* Verner bu ma'lumotlar asosida K⁺ ionlarining tashqi sferada (erkin), CN⁻ ichki sferada (kompleks bilan bog'langan) ekanligini ko'rsatgan.

🧪 Laboratoriyada 0 dan tahlil qilish tartibi

1

⚠ Xavfsizlik choralari

KRITIK

K₄[Fe(CN)₆] zaharli emas, lekin kislota qo'shilganda CN⁻ gazi ajralishi mumkin (JUDA ZAHARLI!). Qo'lqop, himoya ko'zoynaklari va laboratoriya xalati majburiy. Ventilyatsiya zarur!

Vaqt: doimiy
2

Kerakli asboblar

KRITIK
3

Yacheyka konstantasini aniqlash

KRITIK
4

Eritma tayyorlash (10⁻³ M)

KRITIK
5

Hajmni to'ldirish

KRITIK
6

Elektrodlarni tozalash

KRITIK
7

Konduktometrik o'lchash

8

Λm hisoblash

9

Natijalarni tahlil qilish

10

Tozalash va saqlash

🔬 Laboratoriya natijalari (nazariy izohlar bilan)

Har bir laboratoriya natijasiga nazariy izoh beriladi.

O'lchash ID
COND-24-001
2026-08-15 • 1.0e-3 M
📝 Toza K₄[Fe(CN)₆] — inert atmosfera
📚 Nazariy izoh:

Standart sharoitda Λm ≈ 540 S·cm²/mol — bu 4:1 elektrolit uchun tipik qiymat.

κ (mS/cm):
54.000
Λm (S·cm²/mol):
540
Ionlar soni:
5
Elektrolit turi:
4:1 elektrolit

🧮 Molyar o'tkazuvchanlik kalkulyatori

κ va konsentratsiyani kiriting — Λm va elektrolit turi aniqlanadi.

Molyar o'tkazuvchanlik Λm:
54000.00 S·cm²/mol
Elektrolit turi:
Noma'lum
Ionlar soni:
0

Formula: Λm = (κ × 1000) / c = (0.054 × 1000) / 0.001 = 54000.00 S·cm²/mol

🧮 Kohlrausch qonuni kalkulyatori

λ₊ va λ₋ ni kiriting — Λm° hisoblanadi.

Λm° (cheksiz suyultirishda):
540.00 S·cm²/mol
Formula:
Λm° = 4×λ₊ + λ₋

Λm° = 4×73 + 248 = 540.00 S·cm²/mol

⚖️ Konduktometriyaga yaqin tahlil usullari

ICP-OES/ICP-MS

To'ldiruvchi
95%

Fe va K miqdorini aniqlaydi

✓ Afzallik:Konduktometriya ionlar sonini, ICP miqdorni aniqlaydi
✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

UV-Vis spektroskopiya

To'ldiruvchi
90%

Kompleks rangini va konsentratsiyani aniqlaydi (420 nm)

✓ Afzallik:UV-Vis rangni, konduktometriya ionlar sonini aniqlaydi
✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

XRD (Rentgen difraksiya)

To'ldiruvchi
92%

Kristall strukturani aniqlaydi

✓ Afzallik:XRD strukturani, konduktometriya ionlar sonini aniqlaydi
✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

Elementar tahlil (EA)

To'ldiruvchi
88%

C, H, N miqdorini aniqlaydi

✓ Afzallik:EA organik qismni, konduktometriya ionlar sonini aniqlaydi
✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

Prussian Blue testi

To'ldiruvchi
90%

Fe³⁺ ni sifat aniqlash (Fe³⁺ qo'shilganda ko'k cho'kma)

✓ Afzallik:Prussian Blue testi Fe³⁺ ni, konduktometriya ionlar sonini aniqlaydi
✗ Kamchilik:Birgalikda to'liq tahlil

💡 To'liq tahlil uchun eng yaxshi kombinatsiya:

Konduktometriya (Λm, ionlar soni) + ICP (Fe, K miqdori) + UV-Vis (420 nm) + XRD (struktura) + EA (C, H, N) + Prussian Blue testi (Fe³⁺) — oltita metod birgalikda K₄[Fe(CN)₆] ni to'liq tavsiflaydi va Prussian Blue sintezini tasdiqlaydi.

✅ Asosiy xulosalar

  1. Konduktometriya — ionlar sonini aniqlashning eng oddiy va ishonchli usuli
  2. Verner nazariyasini isbotlashda tarixiy ahamiyatga ega (Nobel 1913)
  3. Molyar o'tkazuvchanlik Λm — ionlar soniga to'g'ri proporsional
  4. Prussian Blue sintezi — analitik kimyoda Fe³⁺ ni sifat aniqlash
  5. Fe²⁺ (d⁶, past spin) — diamagnit (0 toq elektron)
← KonduktometriyaBarcha birikmalar →