🔌Konduktometrik tahlil — Birikmalar katalogi
12 ta kompleks birikma • Molyar o'tkazuvchanlik Λm • Ionlar soni • Verner nazariyasi isboti
[Co(NH3)6]Cl3
Geksatsianoferrat(III) xlorid
Luteo-kobalt (sariq)
[Co(NH₃)₆]³⁺ + 3Cl⁻
Barcha 6 ta NH₃ ichki sferada, 3 ta Cl⁻ tashqi sferada. Eng yuqori o'tkazuvchanlik.
[Co(NH3)5Cl]Cl2
Pentaamminklorokobalt(III) xlorid
Purpureo-kobalt (binafsha)
[Co(NH₃)₅Cl]²⁺ + 2Cl⁻
1 ta Cl⁻ ichki sferada, 2 ta Cl⁻ tashqi sferada.
[Co(NH3)4Cl2]Cl
Tetraammindiklorokobalt(III) xlorid
Praseo-kobalt (yashil)
[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ + Cl⁻
2 ta Cl⁻ ichki sferada, 1 ta Cl⁻ tashqi sferada.
[Co(NH3)3Cl3]
Triammintxlorokobalt(III)
Neytral kompleks
[Co(NH₃)₃Cl₃]⁰
Barcha 3 ta Cl⁻ ichki sferada. Neytral molekula, ionlarga parchalanmaydi.
[Co(en)3]Cl3
Tris(etilendiamin)kobalt(III) xlorid
Xelat kompleks (sariq)
[Co(en)₃]³⁺ + 3Cl⁻
3 ta en bidentat ligand — xelat effekt. Λm ≈ [Co(NH₃)₆]Cl₃ ga teng.
[Co(en)2Cl2]Cl
Bis(etilendiamin)dixlorokobalt(III) xlorid
Xelat kompleks (binafsha)
[Co(en)₂Cl₂]⁺ + Cl⁻
2 ta en + 2 ta Cl⁻ ichki sferada, 1 ta Cl⁻ tashqi sferada.
K3[Fe(CN)6]
Kaliy geksatsianoferrat(III)
Qizil qon tuzi
3K⁺ + [Fe(CN)₆]³⁻
Fe anion tarkibida, K⁺ tashqi sferada. 3:1 elektrolit.
K4[Fe(CN)6]
Kaliy geksatsianoferrat(II)
Sariq qon tuzi
4K⁺ + [Fe(CN)₆]⁴⁻
Fe anion tarkibida, 4 ta K⁺ tashqi sferada. Eng yuqori o'tkazuvchanlik!
K2[PtCl4]
Kaliy tetraxloroplatinat(II)
Kaliy tetraxloroplatinat
2K⁺ + [PtCl₄]²⁻
Pt anion tarkibida, 2 ta K⁺ tashqi sferada. Kvadrat-tekis geometriya.
[Pt(NH3)6]Cl4
Geksamminplatina(IV) xlorid
Geksamminplatina(IV) xlorid
[Pt(NH₃)₆]⁴⁺ + 4Cl⁻
Pt⁴⁺ + 6 ta NH₃ ichki sferada, 4 ta Cl⁻ tashqi sferada. 1:4 elektrolit!
[Pt(NH3)2Cl2]
Diammindixloroplatina(II)
Sisplatin (saraton dori)
[Pt(NH₃)₂Cl₂]⁰
Neytral molekula, ionlarga parchalanmaydi. Saraton dori vositasi.
[Cu(NH3)4]SO4·H2O
Tetraammismis(II) sulfat monogidrat
Tetraammismis(II) sulfat (to'q ko'k)
[Cu(NH₃)₄]²⁺ + SO₄²⁻
4 ta NH₃ ichki sferada, SO₄²⁻ tashqi sferada. Jahn-Teller effekti.
🏆 Verner qoidasi — Λm va ionlar soni bog'liqligi
Alfred Verner (1893, Nobel 1913) konduktometrik o'lchashlar orqali koordinatsion nazariyani isbotladi. U kobalt komplekslarining molyar o'tkazuvchanligini o'lchab, ularning turli xil ionlar soniga ega ekanligini ko'rsatdi.
1:1 elektrolit
2 ion
Λm ≈ 150-280
[Co(NH₃)₄Cl₂]Cl
1:2 elektrolit
3 ion
Λm ≈ 300-380
[Co(NH₃)₅Cl]Cl₂
1:3 elektrolit
4 ion
Λm ≈ 400-500
[Co(NH₃)₆]Cl₃
1:4 elektrolit
5 ion
Λm ≈ 500-580
[Pt(NH₃)₆]Cl₄
✅ Asosiy xulosalar
- Konduktometriya — ionlar sonini aniqlashning eng oddiy va ishonchli usuli
- Verner nazariyasini isbotlashda tarixiy ahamiyatga ega (Nobel 1913)
- Molyar o'tkazuvchanlik Λm — ionlar soniga to'g'ri proporsional
- Tashqi va ichki sfera ionlarini aniq farqlash imkonini beradi
- Kompleks sintezi, kinetikasi va izomer farqlash uchun yordamchi, ammo muhim usul