📋Ligand maydon nazariyasi mohiyati
Ligand maydon nazariyasi (LMN) — Kristall maydon nazariyasi (elektrostatik) va Molekulyar orbitallar nazariyasining (kovalent) sintezidir. Unda metallning 9 ta valent orbitali (5 ta d + 1 ta s + 3 ta p) ligandlarning simmetriya moslashtirilgan guruh orbitallari (SALC) bilan qoplanib, bog'lovchi, bog'lanmagan va antibog'lovchi molekulyar orbitallarni hosil qiladi.
Bog'lovchi MO (σ, π)
Energetik jihatdan past, asosan ligand xarakteriga ega
Bog'lanmagan MO (t₂g)
Metall d-elektronlari joylashadigan markaziy soha
Antibog'lovchi MO (e_g*, t₂g*)
Energetik jihatdan yuqori, metall xarakteriga ega
Ligandlarning σ va π bog'lanish turlari
Ligandlarning elektron xususiyatlari(3 ta)
| Ligand turi | Elektron o'zaro ta'siri | Δₒ qiymatiga ta'siri | Misollar |
|---|---|---|---|
σ-donor (Faqat) | Faqat metallga elektron jufti beradi, π-ta'sir yo'q | O'rtacha Δₒ | NH₃, CH₃⁻, en |
π-donor (Kuchsiz maydon) | To'lgan p-orbitallari orqali metallning t₂g orbitaliga elektron beradi | Kichik Δₒ (Kuchsiz maydon) | I⁻, Br⁻, Cl⁻, F⁻, OH⁻, H₂O |
π-akseptor (Kuchli maydon) | Metallning t₂g elektronlarini o'zining bo'sh π*-orbitallariga qabul qiladi (datsiv bog') | Katta Δₒ (Kuchli maydon) | CO, CN⁻, NO⁺, phen, bpy, PPh₃ |