Komplekslarda bog'lanishning 4 ta bosqichi
Koordinatsion birikmalardagi kimyoviy bog'lanish oddiy molekulalardan tubdan farq qiladi. Fanning rivojlanishi davomida yaratilgan to'rtta yirik nazariya metall va ligandlar o'rtasidagi elektron taqsimotini bosqichma-bosqich yoritib beradi:
Gibridlanish va fazoviy shakl
d-orbital ajralishi va rang
Geometrik buzilish va barqarorlik
Kovalent MO va π-bog'lanish
Valent bog'lanishlar nazariyasi (VB)
Laynus Poling modeli • Gibridlanish turlari (sp³, dsp², d²sp³, sp³d²) • Donor-akseptor bog'lanish
Markaziy metallning bo'sh gibrid orbitallari va ligandlarning taqsimlanmagan elektron juftlari
Kristall maydon nazariyasi (KMN)
Xans Bete modeli • d-orbitallarning t₂g va eg sathi bo'yicha ajralishi • Δo va Δt • KMBE hisobi
Elektrostatik model, spektrokimyoviy qator, yuqori va quyi spinli elektron taqsimoti
Yan-Teller effekti
Nolisonik energiya pasayishi • Oktaedrik deformatsiya • Cu²⁺ (d⁹) va Cr²⁺ (d⁴) komplekslari
Orbitallar tengsiz to'lganda geometrik buzilish orqali kompleks barqarorligining ortishi
Ligand maydon nazariyasi (LMN)
Kovalent + elektrostatik MO yondashuvi • σ-donor, π-donor va π-akseptor ligandlar • MO diagrammalari
Kvant-mexanik molekulyar orbitallar usuli va metall-ligand sinergetik bog'i