📋Metallosenlarning "Sendvich" tuzilishi
Metallosenlar — markaziy o'tish metall atomi ikkita parallel tekislikda joylashgan siklopentadienil (C₅H₅⁻, Cp) halqalari orasida siqilgan "sendvich" shaklidagi organometall birikmalardir. Galogenlar va havo kislorodiga nisbatan kutilmagan darajada barqaror bo'lib, Ernst Otto Fischer va Geoffrey Wilkinson ushbu kashfiyot uchun 1973-yilda Nobel mukofotiga sazovor bo'lganlar.
Klassik metallosenlar oilasi
Metallosen birikmalari jadvali(5 ta)
| Formula | IUPAC nomi | Rangi | Xususiyati |
|---|---|---|---|
| Fe(C₅H₅)₂ | Bis(η⁵-siklopentadienil)temir(II) (Ferrosen) | To'q to'q sariq (apelsin rang) | Eng barqaror 18-elektronli sendvich birikma (kashfiyot 1951 yil) |
| Co(C₅H₅)₂ | Bis(η⁵-siklopentadienil)kobalt(II) (Kobaltotsen) | Qora-binafsha kristall | 19-elektronli, kuchli bir elektronli qaytaruvchi |
| Ni(C₅H₅)₂ | Bis(η⁵-siklopentadienil)nikel(II) (Nikelotsen) | To'q yashil kristall | 20-elektronli, paramagnit |
| Cr(C₆H₆)₂ | Bis(η⁶-benzol)xrom(0) | To'q jigarrang | Benzolli sendvich birikma |
| U(C₈H₈)₂ | Bis(η⁸-siklooktatetraenil)uran(IV) (Uranotsen) | Yashil kristall | Aktinoidlarning f-orbital ishtirokidagi sendvich birikmasi |