📋Kompleks asoslar haqida
Kompleks asoslar — tashqi sferasida gidroksid ioni (OH⁻) tutgan komplekslardir. Ular suvli eritmada ishqoriy muhit (pH > 7) hosil qiladi, fenolftaleinni malina rangiga bo'yaydi va kislotalar bilan neytrallanish reaksiyasiga kirishadi.
[Ag(NH₃)₂]OH
Diamminkumush(I) gidroksid (Tollens reagenti)
Ichki sfera (kation):
[Ag(NH₃)₂]⁺Tashqi sfera (anion):
OH⁻Markaziy atom va KS:
Ag⁺ (KS = 2)Ligandlar:
2 ta NH₃ (ammin)Geometriya:
Chiziqli (Linear)Xarakterli reaksiya:
R-CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → R-COONH₄ + 2Ag↓ + 3NH₃ + H₂O💡 Amaliy ahamiyati: Eng mashhur kompleks asos. Aldegidlar va qaytaruvchi qandlarni aniqlashda 'kumush ko'zgu' sifat reaksiyasini beradi. Uzoq saqlanganda portlovchi nitrid (Ag₃N) hosil bo'ladi, shu sababli ishlatishdan oldin yangi tayyorlanadi.
[Cu(NH₃)₄](OH)₂
Tetraamminmis(II) gidroksid (Shveysariya reagenti)
Ichki sfera (kation):
[Cu(NH₃)₄]²⁺Tashqi sfera (anion):
2OH⁻Markaziy atom va KS:
Cu²⁺ (KS = 4)Ligandlar:
4 ta NH₃ (ammin)Geometriya:
Tekis-kvadrat (Square planar)Xarakterli reaksiya:
Cu(OH)₂ + 4NH₃ → [Cu(NH₃)₄](OH)₂ (to'q ko'k eritma)💡 Amaliy ahamiyati: To'q ko'k rangli kuchli kompleks asos. Sellyuloza (paxta, yog'och tolasi)ni to'liq eritish xususiyatiga ega. Sun'iy ipak (mis-ammiakli ipak) ishlab chiqarishda qo'llaniladi.