🏠›Chuqurlashgan›Atom tuzilishi›d-orbitallar›dyz

🔵 dyz orbital

To'rt bo'lakli • YZ tekisligida • t₂g guruhi • dxz bilan degenerat

dyz

dyz orbital — YZ tekisligida, o'qlar orasida

Burchak momenti l=2, magnit kvant soni mₗ = ±1

dyz — 5 ta d-orbitaldan biri. dxz bilan bir xil shaklga ega, lekin YZ tekisligida joylashgan. t₂g guruhining uchinchi a'zosi — dxy va dxz bilan birgalikda oktaedrik maydonda stabillashgan (−0.4Δ₀). dxz bilan mukammal degenerat juftlik — ikkalasi ham ligandlardan uzoqda joylashgan.

4 ta bo'lak

YZ tekisligida

y va z o'qlari orasida 45° burchak ostida

2 ta tugun

xy va xz tekisliklari

Bu tekisliklarda elektron zichligi = 0

−0.4Δ₀

t₂g guruhi (stabillashgan)

dxz bilan degenerat

🔄 dyz — fazoviy ko'rinishlar

−

dyz orbital — YZ tekisligida

YZ tekisligidan ko'rinish (yondan)

4 ta bo'lak y va z o'qlari orasida 45° burchak ostida. dxz ning YZ tekisligidagi analogi. dxz va dyz birgalikda π-bog'lanish tizimini tashkil qiladi.

🔄 To'liq 3D modelni ko'rish

📐 Tugun tekisliklari va matematik ifoda

Tugun tekisliklari

• xy tekisligi (z=0): Butun tekislik bo'ylab ψ = 0
• xz tekisligi (y=0): Butun tekislik bo'ylab ψ = 0
• Jami: 2 ta burchak tuguni
• Radial tugunlar: 0 (3d orbital)

Matematik ifoda

Dekart:

ψ_dyz ∝ yz · f(r)

Sferik:

ψ ∝ sinθ·cosθ·sinφ · R(r)

Maksimum:

θ = 45°, φ = 90°, 270°

🔗 t₂g guruhi — uchta orbital yakuni

dxy, dxz, dyz — t₂g guruhining uchta orbitali. Uchalasi ham bir xil shaklga ega (4 ta bo'lak), faqat fazoviy yo'nalishi har xil. Oktaedrik maydonda ularning barchasi −0.4Δ₀ energiyaga ega — ligandlardan uzoqda joylashgani uchun stabillashgan.

dxy

XY tekisligi

xz, yz tugunlar

dxz

XZ tekisligi

xy, yz tugunlar

dyz

YZ tekisligi

xy, xz tugunlar

✅ Asosiy xulosalar

dyz — dxz bilan bir xil shakl, YZ tekisligida joylashgan
2 ta tugun tekisligi: xy va xz
Oktaedrik maydonda t₂g guruhida (−0.4Δ₀) — stabillashgan
t₂g guruhi: dxy, dxz, dyz — uchala orbital bir xil energiyada
Matematik ifoda: ψ ∝ yz · f(r)

← dxz dz² →