πŸ β€ΊChuqurlashganβ€ΊAtom tuzilishiβ€Ίd-orbitallarβ€Ίdxz

🟒 dxz orbital

To'rt bo'lakli β€’ XZ tekisligida β€’ tβ‚‚g guruhi β€’ dyz bilan degenerat

dxz

dxz orbital β€” XZ tekisligida, o'qlar orasida

Burchak momenti l=2, magnit kvant soni mβ‚— = Β±1

dxz β€” 5 ta d-orbitaldan biri. dxy bilan bir xil shaklga ega, lekin XZ tekisligida joylashgan. 4 ta bo'lagi x va z o'qlari orasida 45Β° burchak ostida. dyz bilan degenerat juftlik hosil qiladi β€” ikkalasi ham bir xil energiyaga ega. Oktaedrik maydondatβ‚‚g guruhiga kiradi (βˆ’0.4Ξ”β‚€). Ο€-bog'lanishda dyz bilan birgalikda ishtirok etadi.

4 ta bo'lak

XZ tekisligida

x va z o'qlari orasida 45Β° burchak ostida

2 ta tugun

xy va yz tekisliklari

Bu tekisliklarda elektron zichligi = 0

βˆ’0.4Ξ”β‚€

tβ‚‚g guruhi (stabillashgan)

dyz bilan degenerat

πŸ”„ dxz β€” fazoviy ko'rinishlar

xz
+
βˆ’
+
βˆ’

dxz orbital β€” XZ tekisligida

XZ tekisligidan ko'rinish (yondan)

4 ta bo'lak x va z o'qlari orasida 45Β° burchak ostida. x va z o'qlarining o'zi tugun tekisliklari. dxy bilan bir xil shaklga ega, faqat fazoviy yo'nalishi boshqacha.

πŸ”„ To'liq 3D modelni ko'rish

πŸ“ Tugun tekisliklari va matematik ifoda

Tugun tekisliklari

  • β€’ xy tekisligi (z=0): Butun tekislik bo'ylab ψ = 0
  • β€’ yz tekisligi (x=0): Butun tekislik bo'ylab ψ = 0
  • β€’ Jami: 2 ta burchak tuguni
  • β€’ Radial tugunlar: 0 (3d orbital)

πŸ’‘ dxz vs dxy:

dxz ning tugun tekisliklari dxy dan farq qiladi (xy va yz vs xz va yz). Bu ularning fazoviy yo'nalishini belgilaydi.

Matematik ifoda

Dekart:

ψ_dxz ∝ xz · f(r)

Sferik:

ψ ∝ sinΞΈΒ·cosΞΈΒ·cosΟ† Β· R(r)

Maksimum:

ΞΈ = 45Β°, Ο† = 0Β°, 180Β°

πŸ”— dxz va dyz β€” degenerat juftlik

dxz va dyz orbitallar β€” oktaedrik maydonda degenerat juftlik hosil qiladi. Ularning ikkalasi ham bir xil energiyaga ega (βˆ’0.4Ξ”β‚€) va bir xil simmetriyaga ega (tβ‚‚g). Ular Ο€-bog'lanishdabirgalikda ishtirok etadi β€” ligandlarning Ο€-orbitallari bilan kombinatsiyalanadi.

dxy

XY tekisligi

xz, yz tugunlar

dxz

XZ tekisligi

xy, yz tugunlar

dyz

YZ tekisligi

xy, xz tugunlar

βœ… Asosiy xulosalar

  1. dxz β€” dxy bilan bir xil shakl, XZ tekisligida joylashgan
  2. 2 ta tugun tekisligi: xy va yz
  3. Oktaedrik maydonda tβ‚‚g guruhida (βˆ’0.4Ξ”β‚€) β€” stabillashgan
  4. dyz bilan degenerat β€” bir xil energiyaga ega
  5. Matematik ifoda: ψ ∝ xz · f(r)
← dxydyz β†’